WSTEP

To, co najwazniejsze

Jezeli zostaniesz po 30 czerwca tego roku zwolniony w malej firmie z przyczyn dotyczacych zakladu, nie obawiaj sie, ze nie dostaniesz swiadczenia przedemerytalnego. Otrzymasz je, pod warunkiem ze dopilnujesz, aby pracodawca odpowiednio wypelnil twoje swiadectwo pracy.

Swiadczenia przedemerytalne przysluguja osobom, ktorym niewiele brakuje do emerytury, zwalnianym z przyczyn lezacych po stronie pracodawcy (ekonomicznych, organizacyjnych, z powodu upadlosci czy likwidacji zakladu). A wiec glownie na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.; dalej: ustawa z 28 grudnia 1989 r.).

Swiadczenie przedemerytalne przysluguje osobie spelniajacej warunki do nabycia statusu bezrobotnego oraz zasilku dla bezrobotnych, jezeli:

1) ukonczyla 58 (kobieta) lub 63 lata (mezczyzna) i ma odpowiednio co najmniej 20- lub 25-letni staz, uprawniajacy do emerytury,

2) do dnia rozwiazania stosunku pracy lub sluzbowego z przyczyn dotyczacych pracodawcy, u ktorego pracowala minimum szesc miesiecy, ukonczyla co najmniej 50 (kobieta) lub 55 lat (mezczyzna) i osiagnela odpowiednio co najmniej 30- lub 35-letni okres uprawniajacy do emerytury,

3) do dnia rozwiazania stosunku pracy lub sluzbowego z przyczyn dotyczacych pracodawcy, u ktorego pracowala minimum szesc miesiecy, osiagnela co najmniej 35-letni (kobieta) lub 40-letni (mezczyzna) okres uprawniajacy do emerytury,

4) do konca roku poprzedzajacego rok, w ktorym nastapilo rozwiazanie stosunku pracy w zwiazku z niewyplacalnoscia pracodawcy (w rozumieniu ustawy o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy), osiagnela co najmniej 34-letni (kobieta) lub 39-letni (mezczyzna) okres, uprawniajacy do emerytury,

5) zakonczyla 12-miesieczne zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych i - w wyniku jego zaliczenia do stazu emerytalnego - spelnia warunki z pkt 1, 3 lub 4.

Gdy zwolni cie duzy pracodawca...

Od 1 lipca 2003 r. ustawa z 28 grudnia 1989 r. dotyczy tylko wiekszych pracodawcow - angazujacych do 19 pracownikow - ktorych trudna sytuacja rynkowa zmusila do redukcji zalogi. Dlatego tez zwalniaja pracownikow z przyczyn ekonomicznych (np. brak zlecen), organizacyjnych (przeniesienie firmy do innej miejscowosci), produkcyjnych, technologicznych (w tym w celu poprawy warunkow pracy lub srodowiska naturalnego) oraz w razie swej upadlosci czy likwidacji. Te tzw. zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu moga odbywac sie albo na podstawie wypowiedzenia pracodawcy, albo za porozumieniem stron. Zainteresowany, ktory odejdzie w ten sposob, musi przypilnowac, aby w jego swiadectwie pracy znalazla sie klauzula o rozwiazaniu umowy na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. z przyczyn np. ekonomicznych. Gdy o to zadba i spelnia wszystkie wskazane warunki, bez trudu uzyska swiadczenie przedemerytalne.

Dla celow ustawy o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (dalej: uzpb), na podstawie ktorej nabywa sie prawo do swiadczenia przedemerytalnego, pojecie "zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu pracy" jest bardzo szerokie. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 pkt 20 a chodzi tu o:
  • rozwiazanie stosunku pracy lub sluzbowego z powodu ogloszenia upadlosci pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,
  • wygasniecie stosunku pracy lub sluzbowego z powodu smierci pracodawcy,
  • przewidziane ustawami przejscie zakladu lub jego czesci na innego pracodawce i niezaproponowanie przez niego nowych warunkow pracy i placy.

...i maly

Nie dziwia zatem watpliwosci obecnych piecdziesiecioparo- czy szescdziesiecioparolatkow, ktorzy juz wkrotce moga sie znalezc w gronie zwalnianych przez male firmy (angazujace do 19 pracownikow) z przyczyn dotyczacych pracodawcy.

Boja sie, ze nie dostana swiadczenia przedemerytalnego. Wyjasniamy wiec, ze nie maja sie czego bac, jezeli dopilnuja pewnych formalnosci.

Starajacy sie o swiadczenie przedemerytalne nie musi zatem zostac zwolniony z przyczyn lezacych po stronie pracodawcy koniecznie na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. W gre wchodzi rowniez rozwiazanie umowy na podstawie art. 30 1 pkt 2 kodeksu pracy, tylko za wypowiedzeniem "malego" pracodawcy z przyczyn go dotyczacych.

Przyjrzyj sie swiadectwu pracy

Zwalnianym z tych przyczyn po 30 czerwca tego roku w malej firmie przysluguja zatem swiadczenia przedemerytalne. Musza jednak zadbac o to, aby pracodawca wlasciwie wypelnil ich swiadectwo pracy albo oswiadczenie o wypowiedzeniu im umowy dla celow dowodowych. W dokumentach tych powinny znalezc sie postanowienia o rozwiazaniu stosunku pracy na podstawie art. 30 1 pkt 2 k.p. (za wypowiedzeniem zakladu) z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych itd. dotyczacych zakladu. Z tak wypelnionym swiadectwem i innymi dokumentami potwierdzajacymi staz emerytalny powinni udac sie do powiatowego urzedu pracy.

- Dochowanie tej formalnosci jest niezwykle wazne - podkresla Katarzyna Kalata, specjalistka z Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Spolecznej. - Ubiegajacy sie o swiadczenie przedemerytalne bedzie musial udokumentowac sposob rozwiazania stosunku pracy odpowiednio (oczywiscie zgodnie ze stanem faktycznym) sporzadzonym swiadectwem pracy lub innymi dokumentami.

Swiadczenie przedemerytalne wynosi 80 proc. hipotetycznej emerytury, majacej przyslugiwac zainteresowanemu w przyszlosci, nie wiecej jednak niz 996,40 zl brutto (czyli 200 proc. zasilku dla bezrobotnych).

Pytania i odpowiedzi

Katarzyna Kalata, specjalistka w Departamencie Rynku Pracy w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Spolecznej

FOT. RAFAL GUZ

DLA ZWALNIANYCH W MALEJ FIRMIE...

Moj pracodawca zatrudnia 12 osob. Niedawno skonczylam 50 lat i mam 31 lat okresow uprawniajacych do emerytury. Czy nabede prawo do swiadczenia przedemerytalnego, jezeli szef zwolni mnie z powodu klopotow finansowych?

Tak, jezeli rozwiazanie stosunku pracy - przy spelnieniu wszystkich ustawowych warunkow - nastapi z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. Po 30 czerwca tego roku do malych firm, zatrudniajacych do 19 pracownikow, nie stosuje sie juz ustawy z 28 grudnia 1989 r. Nie oznacza to jednak, ze nie moga one kogos zwolnic z przyczyn lezacych po ich stronie. Moga, gdyz uzpb zawiera wlasna definicje takich przyczyn. Miesci sie w niej np. likwidacja stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych (co mialo miejsce w opisanej sprawie). Zastrzegam jednak, ze w opisanym wypadku zwolnienie musi nastapic na podstawie art. 30 1 pkt 2 kodeksu pracy, czyli za wypowiedzeniem pracodawcy, z powodu likwidacji stanowiska pracy z przyczyn np. ekonomicznych. I o wpisanie takiej klauzuli w swiadectwie pracy i wypowiedzeniu powinna zadbac pytajaca. W gre nie wchodzi tu zatem ustanie zatrudnienia z tego powodu na mocy porozumienia stron. Taki sposob rozwiazania umowy z przyczyn dotyczacych pracodawcy dopuszcza jedynie ustawa z 28 grudnia 1989 r. i tylko w odniesieniu do wiekszych firm, angazujacych powyzej 19 pracownikow. Jak widac, czytelniczka ma odpowiedni wiek (ukonczone 50 lat) i staz emerytalny (co najmniej 30 lat). Dostanie zatem swiadczenie przedemerytalne, pod warunkiem, ze zadba o wskazane kwestie formalne i u ostatniego pracodawcy przepracuje minimum szesc miesiecy.

Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.; dalej ustawa z 28 grudnia 1989 r.), art. 30 ust. 1 pkt 2 k.p., art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.)

Jezeli zostane zwolniona z przyczyn dotyczacych zakladu pracy z malej firmy, majacej 10 pracownikow, czy musze to jakos wykazac, aby uzyskac swiadczenie przedemerytalne?

Oczywiscie. Ubiegajacy sie o swiadczenie przedemerytalne musi wykazac, ze zwolniono go z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. W tym wypadku czytelniczce grozi zwolnienie z powodow dotyczacych "malego" pracodawcy, na podstawie art. 30 1 pkt 2 k.p. (za wypowiedzeniem pracodawcy). Dlatego powinna zadbac o odpowiedni zapis w swiadectwie i/lub w oswiadczeniu o wypowiedzeniu, typu: "zwolnienie z powodu likwidacji stanowiska pracy z przyczyn np. ekonomicznych lub technologicznych". Jezeli takiej klauzuli we wskazanych dokumentach zabraknie, sposob zwolnienia zainteresowany musi udowodnic w inny sposob.

Podstawa prawna: art. 30 1 pkt 2 k.p., art. 37l uzpb

Od szesciu lat jestem etatowym stolarzem w hurtowni mebli zatrudniajacej siedmiu pracownikow. Mam 56 lat i 36-letni staz emerytalny. Teoretycznie spelniam prawie wszystkie warunki do uzyskania swiadczenia przedemerytalnego. Pracodawca jest w trudnej sytuacji finansowej, musi zredukowac dwa etaty, w tym moj. Nie wiem jednak, kiedy to nastapi. Jezeli odejde juz teraz za porozumieniem stron z powodow ekonomicznych, to czy dostane swiadczenie przedemerytalne?

Zgodnie z ustawa z 28 grudnia 1989 r. zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu nastepuja albo za wypowiedzeniem pracodawcy, albo za porozumieniem stron. Od 1 lipca 2003 r. ustawa ta nie dotyczy juz malych firm, angazujacych do 19 pracownikow. W tym wypadku - skoro w gre wchodzi zaklad majacy tylko siedmiu pracownikow - konieczne jest jednak rozwiazanie umowy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy za wypowiedzeniem pracodawcy, a wiec na podstawie art. 30 1 pkt 2 k.p. Opisanemu pracownikowi bedzie wiec przyslugiwac swiadczenie przedemerytalne, jezeli zostanie zwolniony w ten sposob, a w hurtowni przepracowal co najmniej szesc miesiecy.

Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 5 ustawy z 28 grudnia 1989 r., art. 30 1 pkt 1 k.p., art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

... I W DUZEJ

Kobieta skonczyla 53 lata i ma 27 lat pracy. Planujemy ja zwolnic z przyczyn organizacyjnych (angazujemy 50 pracownikow). Czy do stazu uprawniajacego do swiadczenia przedemerytalnego moze ona sobie wliczyc 6 lat przebywania na urlopie wychowawczym?

Tak, poniewaz do stazu uprawniajacego do swiadczenia przedemerytalnego wlicza sie okresy skladkowe i nieskladkowe, uwzgledniane przy ustalaniu prawa do emerytury. Do okresow nieskladkowych naleza m.in. przypadajace przed dniem nabycia prawa do emerytury okresy urlopu wychowawczego. Opisana pracownica ma zatem lacznie 33-letni staz uprawniajacy do swiadczenia przedemerytalnego. Uzyska wiec to swiadczenie, pod warunkiem, ze u ostatniego pracodawcy, ktory zwolni ja z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, przepracuje co najmniej szesc miesiecy. W opisanej sytuacji musi jednak nastapic jej zwolnienie z przyczyn dotyczacych zakladu na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. Umowa pracownicy musi zatem zostac rozwiazana ze wskazanych przyczyn albo za wypowiedzeniem pracodawcy, albo za porozumieniem stron.

Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r., art. 7 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 162, poz. 1118 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa)

Czy mezczyzna urodzony w grudniu 1948 r., majacy 40-letni staz pracy (w tym 35 lat w warunkach szczegolnych), moze nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego bez wzgledu na wiek? Byl zatrudniony w firmie z ponad 30 pracownikami.

Jezeli rozwiazanie stosunku pracy nie nastapilo z przyczyn dotyczacych zakladu, swiadczenie przedemerytalne przysluguje mezczyznom, ktorzy ukonczyli 63 lata i legitymuja sie co najmniej 25-letnim stazem emerytalnym. Inaczej bedzie, gdy zatrudnienie ustanie z przyczyn lezacych po stronie zakladu pracy. Wowczas opisanemu pracownikowi przyslugiwaloby swiadczenie przedemerytalne, jezeli u ostatniego pracodawcy przepracowal minimum szesc miesiecy.

Podstawa prawna: art. 37k ust. 1 pkt 1 i 2 uzpb

PRZEJECIE ZAKLADU PRACY

Zaklad, w ktorym pracowalem, przejal nowy pracodawca na podstawie art. 231 k.p. Nie zaproponowano mi nowych warunkow pracy i placy, zatem moje zatrudnienie wygaslo. Czy moge nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego?

Wygasniecie stosunku pracy w razie przejscia zakladu pracy lub jego czesci na innego pracodawce i niezaproponowania przez niego nowych warunkow pracy i placy oznacza zwolnienie z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. W zwiazku z tym pytajacy ma szanse na swiadczenie przedemerytalne, o ile spelnia pozostale wymogi. Czyli u ostatniego pracodawcy przepracowal co najmniej szesc miesiecy i skonczyl 55 lat oraz ma 35 lat stazu emerytalnego albo u ostatniego pracodawcy przepracowal minimum szesc miesiecy i posiada - bez wzgledu na wiek - 40 lat stazu emerytalnego.

Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 20a i art. 37k uzpb

Pracuje w firmie, ktora trzy miesiace temu przejela mojego poprzedniego pracodawce. U tego ostatniego bylam zatrudniona 15 lat. Mam 52 lata i 30-letni okres uprawniajacy do emerytury. Widze jednak, ze i nowy zaklad chyli sie ku upadkowi, zapowiada redukcje etatow. Czy moge ewentualnie liczyc na swiadczenie przedemerytalne?

Gdy w wyniku polaczenia przedsiebiorstw jedno z nich w calosci lub w czesci przejmuje zobowiazania wynikajace z zawartych umow o prace w trybie art. 231 k.p., nie dochodzi do ustania zatrudnienia. Przyjecie przez pracownika nowych warunkow zaoferowanych przez podmiot przejmujacy nie powoduje zatem powstania nowego stosunku pracy. Mamy tu wiec do czynienia z ciagloscia pracy, bez wzgledu na faktyczna zmiane pracodawcy. Wobec tego - majac odpowiedni staz i wiek - pytajaca spelnia tez inny warunek konieczny do nabycia prawa do swiadczenia przedemerytalnego, tj. zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu, w ktorym pracowalo sie minimum szesc miesiecy. Oczywiscie, jesli firma przejmujaca rzeczywiscie dokona zamierzonych zwolnien.

Podstawa prawna: art. 231 k.p., art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

ZA POROZUMIENIEM CZY WYPOWIEDZENIEM

Czy rozwiazanie umowy na podstawie porozumienia stron daje mozliwosc nabycia swiadczenia przedemerytalnego?

Rozwiazanie umowy o prace na mocy porozumienia stron daje mozliwosc ubiegania sie o swiadczenie przedemerytalne, jedynie jesli zwolnienie w tym trybie nastapilo na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. A wiec przez pracodawce zatrudniajacego minimum 20 pracownikow.

Podstawa prawna: art. 5 ust. 5 ustawy z 28 grudnia 1989 r.

W marcu tego roku osiagnelam 50 lat i 32 lata stazu emerytalnego. W lutym odeszlam z pracy za wypowiedzeniem z powodu upadlosci firmy. Nastepnie podjelam zatrudnienie w malym sklepie z piecioosobowa zaloga, ale i ten pracodawca mnie zwolnil za porozumieniem stron. Czy przysluguje mi swiadczenie przedemerytalne?

Warunek zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu pracy dotyczy ostatniego stosunku pracy przed zlozeniem w urzedzie pracy wniosku o swiadczenie przedemerytalne. Jednoczesnie dana osoba musi u pracodawcy, ktory dokonal takiego zwolnienia, przepracowac minimum szesc miesiecy. W tym wypadku ostatnia umowe o prace rozwiazano na mocy porozumienia stron. Dlatego tez pytajaca - mimo iz spelnia warunki wieku i stazu emerytalnego - nie nabedzie prawa do swiadczenia przedemerytalnego. Jezeli nie nastapilo rozwiazanie stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu (a tak bylo w tej sytuacji), prawo do swiadczenia przedemerytalnego przysluguje tylko kobiecie, ktora osiagnela co najmniej 58 lat i 20 lat okresow uprawniajacych do emerytury.

Podstawa prawna: art. 37k ust. 1 pkt 1 i 2 uzpb

NA CZAS OKRESLONY

Jestem zatrudniona na czas okreslony. Spelniam warunki wiekowy i stazowy do uzyskania swiadczenia przedemerytalnego. Czy mam na nie szanse w razie wygasniecia umowy o prace z koncem terminu, do ktorego ja zawarto?

Generalnie nie, gdyz rozwiazanie stosunku pracy na czas okreslony z powodu uplywu okresu, na jaki go zawarto, nie jest zwolnieniem z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. A to jeden z warunkow przyznania swiadczenia przedemerytalnego. W takim wypadku czytelniczka moze je nabyc tylko wtedy, gdy osiagnela wiek co najmniej 58 lat oraz posiada okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy minimum 20 lat. Istnieje jednak mozliwosc uzyskania swiadczenia przedemerytalnego w pozostalych sytuacjach - gdy pracodawca rozwiaze umowe na czas okreslony z przyczyn lezacych po jego stronie przed terminem, na jaki ja podpisano. Duza firma (angazujaca powyzej 19 pracownikow) musi to uczynic za wypowiedzeniem lub porozumieniem stron na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. Z kolei mniejsza - zgodnie z art. 30 1 pkt 2 k.p., za jej wypowiedzeniem, ale tylko wtedy, gdy chodzi o umowe na czas okreslony zawarta na dluzej niz szesc miesiecy i dopuszczajaca mozliwosc jej wczesniejszego rozwiazania za dwutygodniowym wymowieniem. Wowczas jezeli zainteresowany spelnia pozostale kryteria, przysluguje mu swiadczenie przedemerytalne.

Podstawa prawna: art. 5 ust. 5 ustawy z 28 grudnia 1989 r., art. 37 k uzpb

Spolka z o.o. zatrudnia ponizej 20 pracownikow. Z przyczyn ekonomicznych musi zlikwidowac etat. Zwalniany mezczyzna ma umowe na czas okreslony do 31 grudnia 2003 r. Wypowiedzenie uplynie z koncem wrzesnia tego roku. Czy bedzie wtedy mogl nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego, jezeli lacznie przepracowal 35 lat?

Oczywiscie, o ile spelni wymogi z uzpb. A wiec osiagnie co najmniej 55 lat zycia i 35-letni staz emerytalny do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn lezacych po stronie zakladu, w ktorym przepracowal minimum szesc miesiecy. Bez znaczenia jest tu natomiast to, ze zostanie zwolniony w malej firmie, angazujacej ponizej 20 pracownikow. A wiec takiej, ktorej nie dotyczy juz ustawa z 28 grudnia 1989 r. Uzpb zawiera bowiem wlasna definicje przyczyn dotyczacych zakladu pracy. Zgodnie z nia chodzi o:

  • rozwiazanie stosunku pracy lub sluzbowego z powodu ogloszenia upadlosci lub likwidacji pracodawcy czy likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,
  • wygasniecie stosunku pracy (sluzbowego) z powodu smierci pracodawcy,
  • przewidywane przez ustawy wygasniecie stosunku pracy w razie przejscia zakladu pracy lub jego czesci na innego pracodawce i niezaproponowania przez niego nowych warunkow pracy i placy.

Opisany mezczyzna musi jednak dopilnowac, aby w swiadectwie pracy pracodawca zaznaczyl, ze ustanie zatrudnienia nastapilo za jego wypowiedzeniem na podstawie art. 30 1 pkt 2 k.p., koniecznie z dopiskiem np. "z powodu likwidacji etatu z przyczyn ekonomicznych".

Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r., art. 30 1 pkt 2 k.p., art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

Czy 52-latka zatrudniona na czas okreslony do konca 2003 r. w firmie z kilkuosobowa zaloga moze przejsc na swiadczenie przedemerytalne?

Jak juz wyjasnilismy, zwalniani w malych firmach po 30 czerwca tego roku z przyczyn dotyczacych zakladu maja takie same prawo do swiadczen przedemerytalnych, jak ci, ktorzy stracili prace z tych przyczyn w duzych podmiotach (angazujacych powyzej 19 pracownikow). Aby je uzyskac, trzeba spelnic wymogi z uzpb. Czyli - gdy chodzi o kobiety - do dnia rozwiazania przez pracodawce umowy za wypowiedzeniem z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w ktorym przepracowaly minimum szesc miesiecy, musza:

  • ukonczyc co najmniej 50 lat i osiagnac minimum 30 lat okresow uprawniajacych do emerytury albo
  • miec zaliczone 35 lat stazu emerytalnego bez wzgledu na wiek.

Dodajmy jednak, ze w tym wypadku jest mozliwe wypowiedzenie tylko umowy na czas okreslony zawartej na dluzej niz szesc miesiecy i dopuszczajacej mozliwosc jej wczesniejszego wypowiedzenia. Gdy zatrudnienie ustanie z powodu uplywu czasu, na ktory zawarto umowe na czas okreslony, pracownica nie uzyska swiadczenia przedemerytalnego.

Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r., art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

CO WLICZYC, A CZEGO NIE

Zostalam zwolniona z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. Pracowalam w nim jedynie na pol etatu, pobierajac jednoczesnie rente z tytulu niezdolnosci do pracy (juz jej nie otrzymuje). Czy moge nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego?

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego przysluguje kobiecie, ktora do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu, w ktorym byla zatrudniona co najmniej szesc miesiecy, wylegitymuje sie wiekiem 50 lat oraz 30-letnim okresem uprawniajacym do emerytury. Ponadto musi podczas ostatnich 18 miesiecy przed rejestracja w urzedzie pracy wykazac sie lacznie 365 dniami zatrudnienia, umowy zlecenia, agencyjnej, dzialalnosci gospodarczej oraz innych okresow podlegania ubezpieczeniu spolecznemu oraz oplacania skladek na Fundusz Pracy od co najmniej minimalnego wynagrodzenia.

W opisanej sytuacji wymagane w art. 23 uzpb (konieczne do nabycia prawa do zasilku dla bezrobotnych) 365 dni czytelniczka moglaby wykazac z tytulu pobierania renty z tytulu niezdolnosci do pracy. Jezeli spelnia pozostale wymogi, ma szanse na swiadczenie przedemerytalne.

Podstawa prawna: art. 23 i 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

Czy na nabycie prawa do swiadczenia przedemerytalnego maja wplyw lata pracy w warunkach szczegolnych?

Na przyznanie prawa do swiadczenia przedemerytalnego nie ma wplywu okres pracy w warunkach szczegolnych (jak to bylo przy przyznawaniu zasilkow przedemerytalnych, zlikwidowanych z koncem grudnia 2001 r.). Starajacy sie o to swiadczenie musi udokumentowac wymagany wiek i okres uprawniajacy do emerytury.

Podstawa prawna: art. 37k uzpb

Jednym z warunkow otrzymania swiadczenia przedemerytalnego jest posiadanie stazu emerytalnego, wynoszacego dla kobiet minimum 30 lat. Czy wlicza sie do niego piecioletnie studia?

Tak. W stazu emerytalnym (a wiec uprawniajacym tez do swiadczenia przedemerytalnego) uwzglednia sie m.in. jako okres nieskladkowy czas nauki w szkole wyzszej na jednym kierunku, pod warunkiem jej ukonczenia w wymiarze okreslonym w programie studiow. Aby dostac swiadczenie przedemerytalne, kobieta legitymujaca sie 30-letnim stazem pracy musi ukonczyc 50 lat do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu, w ktorym pracowala minimum szesc miesiecy. Chyba ze przekroczyla juz 58 lat; wowczas do uzyskania swiadczenia wystarczy co najmniej 20-letni staz emerytalny.

Podstawa prawna: art. 7 pkt 9 ustawy emerytalno-rentowej

ILE MOZNA DOROBIC

Jestem radnym. Czy dieta, ktora otrzymuje w zwiazku z ta funkcja, ma jakis wplyw na pobierane przez mnie swiadczenie przedemerytalne?

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu w razie osiagania przychodow podlegajacych opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osob fizycznych oraz uzyskiwania diet i innych naleznosci przez osoby wykonujace czynnosci zwiazane z pelnieniem obowiazkow spolecznych, jezeli laczna kwota przychodow z tych tytulow w danym miesiacu, lacznie ze swiadczeniem przedemerytalnym, przekroczy rownowartosc 200 proc. zasilku dla bezrobotnych, tj. 996,40 zl (wysokosc ta obowiazuje od 1 wrzesnia 2002 r.). Diety oraz kwoty stanowiace zwrot kosztow, otrzymywane przez takie osoby, staja sie ich przychodem z chwila ich otrzymania lub postawienia do dyspozycji. Tym samym nalezy je uwzglednic przy obliczaniu lacznej sumy uzyskanych w danym miesiacu przychodow. Swiadczenie przedemerytalne powinno zatem zostac zawieszone w miesiacu, w ktorym uprawniony osiagnal, lacznie ze swiadczeniem, przychod wyzszy od 996,40 zl. Analogicznie, jego wyplate nalezy wznowic w nastepnym miesiacu, w ktorym dochod ten nie przekracza wskazanego pulapu.

Podstawa prawna: art. 37n ust. 2 pkt 3 uzpb

Czy podjecie pracy na umowe zlecenia lub o dzielo moze spowodowac utrate swiadczenia przedemerytalnego?

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu m.in. w razie podjecia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jezeli w danym miesiacu laczna kwota przychodow (razem ze swiadczeniem) przekroczy dozwolony pulap 996,40 zl (tj. 200 proc. zasilku dla bezrobotnych). Rozpoczecie zatrudnienia na umowe zlecenia czy o dzielo oznacza - zgodnie z uzpb - podjecie innej pracy zarobkowej.

Podstawa prawna: art. 37n ust. 2 pkt 2 uzpb

Z ZASILKU NA SWIADCZENIE

Czy moge przejsc na swiadczenie przedemerytalne, bedac na zasilku przedemerytalnym?

Przepisy nie przewiduja mozliwosci automatycznego przejscia z zasilku przedemerytalnego na swiadczenie przedemerytalne, np. po ukonczeniu okreslonego wieku. Wszystkie warunki konieczne do uzyskania swiadczenia przedemerytalnego nalezy spelnic w dniu rejestracji w urzedzie pracy. Wobec tego, jezeli ktos nabyl juz prawo do takiego zasilku, musialby od nowa wypracowac 365 dni (podczas zawieszenia prawa do zasilku przedemerytalnego), zostac zwolnionym z przyczyn dotyczacych zakladu pracy itd. Nastepnie musialby powrocic do urzedu pracy, zrezygnowac z zasilku przedemerytalnego, po czym zarejestrowac sie od nowa z wnioskiem o przyznanie prawa do swiadczenia przedemerytalnego. Rezygnujac z zasilku przedemerytalnego, trzeba byc stuprocentowo pewnym, ze spelnia sie warunki do nabycia prawa do swiadczenia przedemerytalnego, gdyz po rezygnacji nie ma mozliwosci powrotu na ten zasilek.

Podstawa prawna: art. 37k i 37l ust. 1 uzpb

50-letnia kobieta ma 30-letni staz pracy. Od wrzesnia zeszlego roku pobiera zasilek dla bezrobotnych, na ktory przeszla po zwolnieniu z pracy, ale nie z przyczyn dotyczacych zakladu. Ile czasu musi jeszcze przepracowac, aby spelnic warunki do swiadczenia przedemerytalnego?

Musi przepracowac minimum rok z pensja co najmniej w wysokosci minimalnego wynagrodzenia. Ponadto musi zostac zwolniona z przyczyn dotyczacych pracodawcy przez zaklad, w ktorym byla zatrudniona minimum szesc miesiecy.

Podstawa prawna: art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb

ROZTERKI INDYWIDUALNEGO PRZEDSIEBIORCY

Mam 64 lata. Od 12 lat jestem wlascicielem malej firmy, zatrudniajacej jednego pracownika. Z powodu braku zamowien musze zakonczyc dzialalnosc. Czy mam prawo do swiadczenia przedemerytalnego?

Mezczyzna, ktory musial zlikwidowac dzialalnosc gospodarcza z powodu trudnej sytuacji rynkowej, uzyska swiadczenie przedemerytalne, pod warunkiem, ze ma co najmniej 63 lata i 25-letni staz emerytalny. Osoby, ktore zakonczyly dzialalnosc gospodarcza, nie spelniaja bowiem warunku zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Podstawa prawna: art. 37k ust. 1 pkt 1 uzpb

Czy osoba prowadzaca dzialalnosc gospodarcza przynoszaca straty, posiadajaca odpowiedni wiek i staz moze otrzymac swiadczenie przedemerytalne po jej zakonczeniu?

Prowadzacy dzialalnosc gospodarcza moze uzyskac swiadczenie przedemerytalne po jej zakonczeniu tylko w jednej sytuacji - gdy skonczy co najmniej 58 lat (kobieta) i 63 lata (mezczyzna) oraz posiada odpowiednio minimum 20 i 25 lat okresow uprawniajacych do emerytury. Pozostale mozliwosci otrzymania tego swiadczenia sa poza zasiegiem bylego prywatnego przedsiebiorcy. A to dlatego, ze warunkiem koniecznym jest tu zwolnienie z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Podstawa prawna: art. 37k ust. 1 pkt 1 uzpb

Z ROZNYCH SZUFLAD

Mam 51 lat i 30 lat pracy. Rozwiazano ze mna stosunek pracy na podstawie art. 53 1 k.p. z powodu dlugotrwalej choroby. Czy nalezy mi sie swiadczenie przedemerytalne?

Nie. Poniewaz pytajaca nie spelnia warunku zwolnienia jej z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Podstawa prawna: art. 37 ust. 1 pkt 2 uzpb

Sasiadka zatrudniala mnie na umowe o prace jako gospodynie domowa. Niedawno mnie zwolnila w zwiazku ze swoja ciezka sytuacja materialna. Czy moge starac sie o swiadczenie przedemerytalne?

Zarowno ustawa z 28 grudnia 1989 r., jak i uzpb posluguja sie nazwa "zaklad pracy" na okreslenie podmiotu zatrudniajacego, zgodnie z terminologia k.p. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji z 2 lutego 1996 r. Poniewaz ustawy te nie wprowadzily wlasnej definicji zakladu pracy, pojecie to nalezy rozumiec w sposob okreslony w art. 3 k.p. w brzmieniu sprzed wskazanej noweli. A wowczas oznaczalo ono wszystkie jednostki organizacyjne zatrudniajace pracownikow, niezaleznie od posiadania osobowosci prawnej, rodzaju wlasnosci (uspolecznione i nieuspolecznione), formy organizacyjnoprawnej (przedsiebiorstwo panstwowe, spoldzielnia, spolka, urzad, organizacja spoleczna i in.) czy przedmiotu dzialalnosci (produkcja, uslugi materialne lub niematerialne i in.). Nie obejmowalo natomiast osob fizycznych angazujacych pracownikow, do ktorych k.p. stosowalo sie jedynie odpowiednio. Zwolnien z przyczyn dotyczacych zakladu pracy moga zatem dokonywac wszystkie jednostki organizacyjne zatrudniajace pracownikow, a osoby fizyczne tylko wtedy, gdy angazuja pracownikow w celu prowadzenia dzialalnosci gospodarczej lub innej w zorganizowanej formie, z wylaczeniem osobistej obslugi pracodawcy lub pracy w jego gospodarstwie domowym. Wynika to z analizy tresci przepisow okreslajacych przyczyny zwolnien dotyczacych zakladu pracy (ekonomiczne, organizacyjne i produkcyjne) oraz tryb tych zwolnien, opierajacy sie na "sytuacji ekonomiczno-finansowej zakladu". Czytelniczka - nawet gdy spelnia pozostale wymogi (staz i wiek) - nie dostanie zatem swiadczenia przedemerytalnego. A to dlatego, ze nie spelnia warunku zwolnienia z przyczyn dotyczacych pracodawcy. Chyba ze ma juz ukonczone 58 lat i wykaze sie 20-letnim stazem emerytalnym; wowczas swiadczenie to przysluguje bez wzgledu na sposob rozwiazania ostatniego zatrudnienia.

Podstawa prawna: art. 3 k.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2 lutego 1996 r. (Dz. U. nr 24, poz. 110), art. 37k ust. 1 pkt 1 i 2 uzpb

Jestem bylym pracownikiem panstwowego gospodarstwa rolnego. Jakie warunki musze spelnic, aby uzyskac swiadczenie przedemerytalne?

Pracownikowi bylego panstwowego przedsiebiorstwa gospodarki rolnej przysluguje swiadczenie przedemerytalne, jezeli 7 listopada 2001 r. posiadal status bezrobotnego, tj. byl zarejestrowany we wlasciwym powiatowym urzedzie pracy jako bezrobotny, oraz spelnial lacznie nastepujace warunki:

  • osiagnal wiek co najmniej 50 (kobieta) i 55 lat (mezczyzna),
  • mial okres uprawniajacy do emerytury, wynoszacy odpowiednio minimum 20 i 25 lat,
  • byl zatrudniony w pelnym wymiarze czasu pracy w takim przedsiebiorstwie przez co najmniej 10 lat,
  • zamieszkiwal w powiecie (gminie) uznanym za zagrozony szczegolnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Podstawa prawna: art. 37k ust. 9 uzpb

Czy ma znaczenie, ze ubiegajacy sie o swiadczenie przedemerytalne nalezy do drugiego filaru, czyli jest czlonkiem otwartego funduszu emerytalnego?

Nie, uczestnictwo w drugim (otwarte fundusze emerytalne) lub trzecim (glownie pracownicze programy emerytalne) filarze emerytalnym nie ma zadnego wplywu na mozliwosc nabycia swiadczenia przedemerytalnego.

Podstawa prawna: art. 37k uzpb

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.