Tekst ujednolicony po zmianie z 12 czerwca 2003 r. (Dz. U. Nr 130, poz. 1188) Stan prawny na 18 lipca 2004 roku

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekunczy

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekunczy obowiazuje od 1 stycznia 1965 r. Tekst ujednolicony sporzadzilismy na podstawie nastepujacych Dziennikow Ustaw:
  • z 1964 r. nr 9, poz. 59,
  • z 1975 r. nr 45, poz. 234,
  • z 1986 r. nr 36, poz. 180,
  • z 1990 r. nr 34 , poz. 198,
  • z 1995 r. nr 83, poz. 417,
  • z 1998 r. nr 117, poz. 757,
  • z 1999 r. nr 52, poz. 532,
  • z 2000 r. nr 122, poz. 1322,
  • z 2001 r. nr 128 poz. 1403,
  • z 2003 r. nr 83, poz. 772 i nr 130, poz. 1188.

Ostatnia zmiane (w art. 8) wprowadzilo Prawo pocztowe uchwalone 12 czerwca 2003 r. Zmiana obowiazuje od 24 sierpnia 2003 r.

Patrz tez:

Rozwod, Separacja, Podzial majatku - internetowa wersja poradnika z wzorami pism procesowych, autorstwa Teresa Dyrgi i Pawla Baranowskiego. W wersji papierowej zostala wydana przez Zachodnie Centrum Organizacji
Spis tresci

Tytul I

MALZENSTWO

Dzial I

Zawarcie malzenstwa

Art. 1. § 1. Malzenstwo zostaje zawarte, gdy mezczyzna i kobieta jednoczesnie obecni zloza przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego oswiadczenia, ze wstepuja ze soba w zwiazek malzenski.

§ 2. Malzenstwo zostaje rowniez zawarte, gdy mezczyzna i kobieta zawierajacy zwiazek malzenski podlegajacy prawu wewnetrznemu kosciola albo innego zwiazku wyznaniowego w obecnosci duchownego oswiadcza wole jednoczesnego zawarcia malzenstwa podlegajacego prawu polskiemu i kierownik urzedu stanu cywilnego nastepnie sporzadzi akt malzenstwa. Gdy zostana spelnione powyzsze przeslanki, malzenstwo uwaza sie za zawarte w chwili zlozenia oswiadczenia woli w obecnosci duchownego.

§ 3. Przepis paragrafu poprzedzajacego stosuje sie, jezeli ratyfikowana umowa miedzynarodowa lub ustawa regulujaca stosunki miedzy panstwem a kosciolem albo innym zwiazkiem wyznaniowym przewiduje mozliwosc wywolania przez zwiazek malzenski podlegajacy prawu wewnetrznemu tego kosciola albo innego zwiazku wyznaniowego takich skutkow, jakie pociaga za soba zawarcie malzenstwa przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego.

§ 4. Mezczyzna i kobieta, bedacy obywatelami polskimi przebywajacymi za granica, moga zawrzec malzenstwo przed konsulem lub przed osoba wyznaczona do wykonywania funkcji konsula.

Art. 2. Jezeli mimo niezachowania przepisow artykulu poprzedzajacego zostal sporzadzony akt malzenstwa, kazdy, kto ma w tym interes prawny, moze wystapic z powodztwem o ustalenie nieistnienia malzenstwa.

Art. 3. § 1. Osoby zamierzajace zawrzec malzenstwo powinny zlozyc lub przedstawic kierownikowi urzedu stanu cywilnego dokumenty niezbedne do zawarcia malzenstwa, okreslone w odrebnych przepisach.

§ 2. Jezeli otrzymanie dokumentu, ktory osoba zamierzajaca zawrzec malzenstwo jest obowiazana zlozyc lub przedstawic kierownikowi urzedu stanu cywilnego, napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody, sad moze zwolnic te osobe od obowiazku zlozenia lub przedstawienia tego dokumentu.

§ 3. Kierownik urzedu stanu cywilnego wyjasnia osobom zamierzajacym zawrzec malzenstwo donioslosc zwiazku malzenskiego, przepisy regulujace prawa i obowiazki malzonkow oraz przepisy o nazwisku malzonkow i o nazwisku ich dzieci.

Art. 4. Malzenstwo przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego nie moze byc zawarte przed uplywem miesiaca od dnia, kiedy osoby, ktore zamierzaja je zawrzec, zlozyly kierownikowi urzedu stanu cywilnego pisemne zapewnienie, ze nie wiedza o istnieniu okolicznosci wylaczajacych zawarcie tego malzenstwa. Jednakze kierownik urzedu stanu cywilnego moze zezwolic na zawarcie malzenstwa przed uplywem tego terminu, jezeli przemawiaja za tym wazne wzgledy.

Art. 4.1. § 1. Osobom zamierzajacym zawrzec malzenstwo w sposob okreslony w art. 1. § 2 i 3 kierownik urzedu stanu cywilnego wydaje zaswiadczenie stwierdzajace brak okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa oraz tresc i date zlozonych przed nim oswiadczen w sprawie nazwisk przyszlych malzonkow i ich dzieci.

§ 2. Zaswiadczenie traci moc po uplywie trzech miesiecy od dnia jego wydania.

§ 3. Wydajac zaswiadczenie kierownik urzedu stanu cywilnego informuje strony o dalszych czynnosciach koniecznych do zawarcia malzenstwa.

Art. 5. Kierownik urzedu stanu cywilnego, ktory dowiedzial sie o istnieniu okolicznosci wylaczajacej zawarcie zamierzonego malzenstwa, odmowi przyjecia oswiadczen o wstapieniu w zwiazek malzenski lub wydania zaswiadczenia, o ktorym mowa w art. 41, a w razie watpliwosci zwroci sie do sadu o rozstrzygniecie, czy malzenstwo moze byc zawarte.

Art. 6. § 1. Z waznych powodow sad moze zezwolic, zeby oswiadczenie o wstapieniu w zwiazek malzenski lub oswiadczenie przewidziane w art. 1. § 2 zostalo zlozone przez pelnomocnika.

§ 2. Pelnomocnictwo powinno byc udzielone na pismie z podpisem urzedowo poswiadczonym i wymieniac osobe, z ktora malzenstwo ma byc zawarte.

Art. 7. § 1. Jezeli malzenstwo jest zawierane przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego, oswiadczenia o wstapieniu w zwiazek malzenski powinny byc zlozone publicznie w obecnosci dwoch pelnoletnich swiadkow.

§ 2. Kierownik urzedu stanu cywilnego zapytuje mezczyzne i kobiete, czy zamierzaja zawrzec ze soba malzenstwo, a gdy oboje odpowiedza na to pytanie twierdzaco, wzywa ich do zlozenia oswiadczen o wstapieniu w zwiazek malzenski oraz oswiadczen w sprawie nazwisk malzonkow i ich dzieci.

§ 3. Kazda z osob zawierajacych malzenstwo sklada oswiadczenie o wstapieniu w zwiazek malzenski, powtarzajac za kierownikiem urzedu stanu cywilnego tresc oswiadczenia lub odczytujac je na glos. Osoba nie mogaca mowic sklada oswiadczenie o wstapieniu w zwiazek malzenski podpisujac akt malzenstwa.

§ 4. Po zlozeniu oswiadczen o wstapieniu w zwiazek malzenski przez obie strony kierownik urzedu stanu cywilnego oglasza, ze wskutek zgodnych oswiadczen obu stron malzenstwo zostalo zawarte.

Art. 8. § 1. Duchowny, przed ktorym zawierany jest zwiazek malzenski podlegajacy prawu wewnetrznemu kosciola albo innego zwiazku wyznaniowego, nie moze przyjac oswiadczen przewidzianych w art. 1. § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaswiadczenia stwierdzajacego brak okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa, sporzadzonego przez kierownika urzedu stanu cywilnego.

§ 2. Niezwlocznie po zlozeniu oswiadczen, o ktorych mowa w § 1, duchowny sporzadza zaswiadczenie stwierdzajace, ze oswiadczenia zostaly zlozone w jego obecnosci przy zawarciu zwiazku malzenskiego podlegajacego prawu wewnetrznemu kosciola albo innego zwiazku wyznaniowego. Zaswiadczenie to podpisuja duchowny, malzonkowie i dwaj pelnoletni swiadkowie obecni przy zlozeniu tych oswiadczen.

§ 3. Zaswiadczenie, o ktorym mowa w § 2, wraz z zaswiadczeniem sporzadzonym przez kierownika urzedu stanu cywilnego na podstawie art. 41 § 1 duchowny przekazuje do urzedu stanu cywilnego przed uplywem pieciu dni od zawarcia malzenstwa; nadanie jako przesylki poleconej w polskiej placowce pocztowej operatora publicznego jest rownoznaczne z przekazaniem do urzedu stanu cywilnego. Jezeli zachowanie tego terminu nie jest mozliwe z powodu sily wyzszej, bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody.

Art. 9. § 1. W razie niebezpieczenstwa grozacego bezposrednio zyciu jednej ze stron, oswiadczenia o wstapieniu w zwiazek malzenski moga byc zlozone niezwlocznie przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego bez zlozenia lub przedstawienia dokumentow niezbednych do zawarcia malzenstwa. Jednakze i w tym wypadku strony sa obowiazane zlozyc zapewnienie, ze nie wiedza o istnieniu okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa.

§ 2. W razie niebezpieczenstwa grozacego bezposrednio zyciu jednej ze stron, oswiadczenia przewidziane w art. 1. § 2 moga byc zlozone przed duchownym bez przedstawienia zaswiadczenia sporzadzonego przez kierownika urzedu stanu cywilnego, stwierdzajacego brak okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa. W takim wypadku strony skladaja przed duchownym zapewnienie, ze nie wiedza o istnieniu okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa. Przepisy art. 1. § 3 oraz art. 2. i art. 8. § 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 10. § 1. Nie moze zawrzec malzenstwa osoba nie majaca ukonczonych lat osiemnastu. Jednakze z waznych powodow sad opiekunczy moze zezwolic na zawarcie malzenstwa kobiecie, ktora ukonczyla lat szesnascie, a z okolicznosci wynika, ze zawarcie malzenstwa bedzie zgodne z dobrem zalozonej rodziny.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa zawartego przez mezczyzne, ktory nie ukonczyl lat osiemnastu, oraz przez kobiete, ktora nie ukonczyla lat szesnastu albo bez zezwolenia sadu zawarla malzenstwo po ukonczeniu lat szesnastu, lecz przed ukonczeniem lat osiemnastu, moze zadac kazdy z malzonkow.

§ 3. Nie mozna uniewaznic malzenstwa z powodu braku przepisanego wieku, jezeli malzonek przed wytoczeniem powodztwa ten wiek osiagnal.

§ 4. Jezeli kobieta zaszla w ciaze, jej maz nie moze zadac uniewaznienia malzenstwa z powodu braku przepisanego wieku.

Art. 11. § 1. Nie moze zawrzec malzenstwa osoba ubezwlasnowolniona calkowicie.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu ubezwlasnowolnienia moze zadac kazdy z malzonkow.

§ 3. Nie mozna uniewaznic malzenstwa z powodu ubezwlasnowolnienia, jezeli ubezwlasnowolnienie zostalo uchylone.

Art. 12. § 1. Nie moze zawrzec malzenstwa osoba dotknieta choroba psychiczna albo niedorozwojem umyslowym. Jezeli jednak stan zdrowia lub umyslu takiej osoby nie zagraza malzenstwu ani zdrowiu przyszlego potomstwa i jezeli osoba ta nie zostala ubezwlasnowolniona calkowicie, sad moze jej zezwolic na zawarcie malzenstwa.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umyslowego jednego z malzonkow moze zadac kazdy z malzonkow.

§ 3. Nie mozna uniewaznic malzenstwa z powodu choroby psychicznej jednego z malzonkow po ustaniu tej choroby.

Art. 13. § 1. Nie moze zawrzec malzenstwa, kto juz pozostaje w zwiazku malzenskim.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu pozostawania przez jednego z malzonkow w poprzednio zawartym zwiazku malzenskim moze zadac kazdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3. Nie mozna uniewaznic malzenstwa z powodu pozostawania przez jednego z malzonkow w poprzednio zawartym zwiazku malzenskim, jezeli poprzednie malzenstwo ustalo lub zostalo uniewaznione, chyba ze ustanie tego malzenstwa nastapilo przez smierc osoby, ktora zawarla ponowne malzenstwo pozostajac w poprzednio zawartym zwiazku malzenskim.

Art. 14. § 1. Nie moga zawrzec ze soba malzenstwa krewni w linii prostej, rodzenstwo ani powinowaci w linii prostej. Jednakze z waznych powodow sad moze zezwolic na zawarcie malzenstwa miedzy powinowatymi.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu pokrewienstwa miedzy malzonkami moze zadac kazdy, kto ma w tym interes prawny.

§ 3. Uniewaznienia malzenstwa z powodu powinowactwa miedzy malzonkami moze zadac kazdy z malzonkow.

Art. 15. § 1. Nie moga zawrzec ze soba malzenstwa przysposabiajacy i przysposobiony.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu stosunku przysposobienia miedzy malzonkami moze zadac kazdy z malzonkow.

§ 3. Nie mozna uniewaznic malzenstwa z powodu stosunku przysposobienia miedzy malzonkami, jezeli stosunek ten ustal.

Art. 15.1. § 1. Malzenstwo moze byc uniewaznione, jezeli oswiadczenie o wstapieniu w zwiazek malzenski lub oswiadczenie przewidziane w art. 1. § 2 zostalo zlozone:

1) przez osobe, ktora z jakichkolwiek powodow znajdowala sie w stanie wylaczajacym swiadome wyrazenie woli,

2) pod wplywem bledu co do tozsamosci drugiej strony,

3) pod wplywem bezprawnej grozby drugiej strony lub osoby trzeciej, jezeli z okolicznosci wynika, ze skladajacy oswiadczenie mogl sie obawiac, ze jemu samemu lub innej osobie grozi powazne niebezpieczenstwo osobiste.

§ 2. Uniewaznienia malzenstwa z powodu okolicznosci wymienionych w § 1 moze zadac malzonek, ktory zlozyl oswiadczenie dotkniete wada.

§ 3. Nie mozna zadac uniewaznienia malzenstwa po uplywie szesciu miesiecy od ustania stanu wylaczajacego swiadome wyrazenie woli, od wykrycia bledu lub ustania obawy wywolanej grozba - a w kazdym wypadku po uplywie lat trzech od zawarcia malzenstwa.

Art. 16. W razie zawarcia malzenstwa przez pelnomocnika mocodawca moze zadac uniewaznienia malzenstwa, jezeli brak bylo zezwolenia sadu na zlozenie oswiadczenia o wstapieniu w zwiazek malzenski przez pelnomocnika albo jezeli pelnomocnictwo bylo niewazne lub skutecznie odwolane. Jednakze nie mozna z tego powodu zadac uniewaznienia malzenstwa, jezeli malzonkowie podjeli wspolne pozycie.

Art. 17. Malzenstwo moze byc uniewaznione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach dzialu niniejszego.

Art. 18. Nie mozna uniewaznic malzenstwa po jego ustaniu. Nie dotyczy to jednak uniewaznienia z powodu pokrewienstwa miedzy malzonkami oraz z powodu pozostawania przez jednego z malzonkow w chwili zawarcia malzenstwa w zawartym poprzednio zwiazku malzenskim.

Art. 19. § 1. Jezeli jeden z malzonkow wytoczyl powodztwo o uniewaznienie malzenstwa, uniewaznienie moze nastapic takze po smierci drugiego malzonka, na ktorego miejsce w procesie wstepuje kurator ustanowiony przez sad.

§ 2. W razie smierci malzonka, ktory wytoczyl powodztwo o uniewaznienie malzenstwa, uniewaznienia moga dochodzic jego zstepni.

Art. 20. § 1. Orzekajac uniewaznienie malzenstwa, sad orzeka takze, czy i ktory z malzonkow zawarl malzenstwo w zlej wierze.

§ 2. Za bedacego w zlej wierze uwaza sie malzonka, ktory w chwili zawarcia malzenstwa wiedzial o okolicznosci stanowiacej podstawe jego uniewaznienia.

Art. 21. Do skutkow uniewaznienia malzenstwa w zakresie stosunku malzonkow do wspolnych dzieci oraz w zakresie stosunkow majatkowych miedzy malzonkami stosuje sie odpowiednio przepisy o rozwodzie, przy czym malzonek, ktory zawarl malzenstwo w zlej wierze, traktowany jest tak, jak malzonek winny rozkladu pozycia malzenskiego.

Art. 22. Powodztwo o uniewaznienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia malzenstwa moze wytoczyc takze prokurator.

Dzial II

Prawa i obowiazki malzonkow

Art. 23. Malzonkowie maja rowne prawa i obowiazki w malzenstwie. Sa obowiazani do wspolnego pozycia, do wzajemnej pomocy i wiernosci oraz do wspoldzialania dla dobra rodziny, ktora przez swoj zwiazek zalozyli.

Art. 24. Malzonkowie rozstrzygaja wspolnie o istotnych sprawach rodziny; w braku porozumienia kazdy z nich moze zwrocic sie o rozstrzygniecie do sadu.

Art. 25. § 1. O nazwisku, ktore kazdy z malzonkow bedzie nosil po zawarciu malzenstwa, decyduje jego oswiadczenie zlozone przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego. Oswiadczenie moze byc zlozone bezposrednio po zawarciu malzenstwa albo przed sporzadzeniem przez kierownika urzedu stanu cywilnego zaswiadczenia stwierdzajacego brak okolicznosci wylaczajacych zawarcie malzenstwa.

§ 2. Malzonkowie moga nosic wspolne nazwisko bedace dotychczasowym nazwiskiem jednego z nich. Kazdy z malzonkow moze rowniez zachowac swoje dotychczasowe nazwisko albo polaczyc z nim dotychczasowe nazwisko drugiego malzonka. Nazwisko utworzone w wyniku polaczenia nie moze skladac sie z wiecej niz dwoch czlonow.

§ 3. W razie niezlozenia oswiadczenia w sprawie nazwiska, kazdy z malzonkow zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

Art. 26. Z malzenstwa wynika powinowactwo miedzy malzonkiem a krewnymi drugiego malzonka; trwa ono mimo ustania malzenstwa.

Art. 27. Oboje malzonkowie obowiazani sa, kazdy wedlug swych sil oraz swych mozliwosci zarobkowych i majatkowych, przyczyniac sie do zaspokajania potrzeb rodziny, ktora przez swoj zwiazek zalozyli. Zadoscuczynienie temu obowiazkowi moze polegac takze, w calosci lub w czesci, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspolnym gospodarstwie domowym.

Art. 28. § 1. Jezeli jeden z malzonkow pozostajacych we wspolnym pozyciu nie spelnia ciazacego na nim obowiazku przyczyniania sie do zaspokajania potrzeb rodziny, sad moze nakazac, azeby wynagrodzenie za prace albo inne naleznosci przypadajace temu malzonkowi byly w calosci lub w czesci wyplacane do rak drugiego malzonka.

§ 2. Nakaz, o ktorym mowa w paragrafie poprzedzajacym, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wspolnego pozycia malzonkow. Sad moze jednak na wniosek kazdego z malzonkow nakaz ten zmienic albo uchylic.

Art. 29. W razie przemijajacej przeszkody, ktora dotyczy jednego z malzonkow pozostajacych we wspolnym pozyciu, drugi malzonek moze za niego dzialac w sprawach zwyklego zarzadu, w szczegolnosci moze bez pelnomocnictwa pobierac przypadajace naleznosci, chyba ze sprzeciwia sie temu malzonek, ktorego przeszkoda dotyczy. Wzgledem osob trzecich sprzeciw jest skuteczny, jezeli byl im wiadomy.

Art. 30. § 1. Oboje malzonkowie sa odpowiedzialni solidarnie za zobowiazania zaciagniete przez jednego z nich w sprawach wynikajacych z zaspokajania zwyklych potrzeb rodziny.

§ 2. Z waznych powodow sad moze na zadanie jednego z malzonkow postanowic, ze za powyzsze zobowiazania odpowiedzialny jest tylko ten malzonek, ktory je zaciagnal. Postanowienie to moze byc uchylone w razie zmiany okolicznosci.

§ 3. Wzgledem osob trzecich wylaczenie odpowiedzialnosci solidarnej jest skuteczne, jezeli bylo im wiadome.

Dzial III

Stosunki majatkowe miedzy malzonkami

ROZDZIAL I

Wspolnosc ustawowa

Art. 31. Z chwila zawarcia malzenstwa powstaje miedzy malzonkami z mocy ustawy wspolnosc majatkowa obejmujaca ich dorobek (wspolnosc ustawowa). Przedmioty majatkowe nie objete wspolnoscia stanowia majatek odrebny kazdego z malzonkow.

Art. 32. § 1. Dorobkiem malzonkow sa przedmioty majatkowe nabyte w czasie trwania wspolnosci ustawowej przez oboje malzonkow lub przez jednego z nich.

§ 2. W szczegolnosci stanowia dorobek malzonkow:

1) pobrane wynagrodzenie za prace oraz za inne uslugi swiadczone osobiscie przez ktoregokolwiek z malzonkow;

2) dochody z majatku wspolnego, jak rowniez z odrebnego majatku kazdego z malzonkow.

Art. 33. Odrebny majatek kazdego z malzonkow stanowia:

1) przedmioty majatkowe nabyte przed powstaniem wspolnosci ustawowej;

2) przedmioty majatkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizne, chyba ze spadkodawca lub darczynca inaczej postanowil;

3) przedmioty majatkowe nabyte ze srodkow uzyskanych w zamian za przedmioty wymienione w dwoch punktach poprzedzajacych;

4) przedmioty majatkowe sluzace wylacznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z malzonkow;

5) przedmioty majatkowe sluzace do wykonywania zawodu, jezeli zostaly nabyte ze srodkow nalezacych do odrebnego majatku malzonka wykonujacego ten zawod; nie dotyczy to jednak przedmiotow sluzacych do prowadzenia gospodarstwa rolnego lub przedsiebiorstwa;

6) prawa niezbywalne;

7) przedmioty uzyskane z tytulu odszkodowania za uszkodzenie ciala lub wywolanie rozstroju zdrowia albo z tytulu zadoscuczynienia za doznana krzywde; nie dotyczy to jednak renty naleznej poszkodowanemu malzonkowi z powodu calkowitej lub czesciowej utraty zdolnosci do pracy zarobkowej albo z powodu zwiekszenia sie jego potrzeb lub zmniejszenia widokow powodzenia na przyszlosc;

8) wierzytelnosci o wynagrodzenie za prace lub za inne uslugi swiadczone osobiscie przez jednego z malzonkow;

9) przedmioty majatkowe uzyskane z tytulu nagrody za osobiste osiagniecia jednego z malzonkow;

10) prawa autorskie tworcy, prawa tworcy wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego.

Art. 34. Przedmioty zwyklego urzadzenia domowego sluzace do uzytku obojga malzonkow sa objete wspolnoscia ustawowa takze w wypadku, gdy zostaly nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizne, chyba ze spadkodawca lub darczynca inaczej postanowil.

Art. 35. W czasie trwania wspolnosci ustawowej zaden z malzonkow nie moze zadac podzialu majatku wspolnego. Nie moze rowniez rozporzadzac ani zobowiazywac sie do rozporzadzania udzialem, ktory w razie ustania wspolnosci przypadnie mu w majatku wspolnym lub w poszczegolnych przedmiotach nalezacych do tego majatku.

Art. 36. § 1. Oboje malzonkowie sa obowiazani wspoldzialac w zarzadzie majatkiem wspolnym.

§ 2. Kazdy z malzonkow moze wykonywac samodzielnie zarzad majatkiem wspolnym. Do dokonania czynnosci przekraczajacych zakres zwyklego zarzadu potrzebna jest zgoda drugiego malzonka wyrazona w formie wymaganej dla danej czynnosci prawnej.

Art. 37. § 1. Waznosc umowy, ktora zostala zawarta przez jednego z malzonkow bez wymaganej zgody drugiego, zalezy od potwierdzenia umowy przez drugiego malzonka.

§ 2. Druga strona moze wyznaczyc malzonkowi, ktorego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje sie wolna po bezskutecznym uplywie wyznaczonego terminu.

§ 3. Jednostronna czynnosc prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego malzonka jest niewazna.

Art. 38. Jezeli na podstawie czynnosci prawnej dokonanej przez jednego malzonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiazku, stosuje sie odpowiednio przepisy o ochronie osob, ktore w dobrej wierze dokonaly czynnosci prawnej z osoba nie uprawniona do rozporzadzania prawem.

Art. 39. Jezeli jeden z malzonkow odmawia zgody na dokonanie czynnosci przekraczajacej zakres zwyklego zarzadu majatkiem wspolnym albo jezeli porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody, drugi malzonek moze zwrocic sie do sadu o zezwolenie na dokonanie czynnosci. Sad udziela zezwolenia, jezeli dokonania czynnosci wymaga dobro rodziny.

Art. 40. Z waznych powodow sad moze na zadanie jednego z malzonkow pozbawic drugiego malzonka samodzielnego zarzadu majatkiem wspolnym; moze rowniez postanowic, ze na dokonywanie czynnosci przekraczajacych zakres zwyklego zarzadu tym majatkiem wymagane bedzie zamiast zgody drugiego malzonka zezwolenie sadu. Postanowienia te moga byc uchylone w razie zmiany okolicznosci.

Art. 41. § 1. Zaspokojenia z majatku wspolnego moze zadac takze wierzyciel, ktorego dluznikiem jest tylko jeden z malzonkow.

§ 2. Jezeli jednak wierzytelnosc powstala przed powstaniem wspolnosci ustawowej albo jezeli dotyczy ona odrebnego majatku jednego z malzonkow, wierzyciel moze zadac zaspokojenia tylko z odrebnego majatku dluznika oraz z wynagrodzenia za prace lub za inne uslugi swiadczone osobiscie przez dluznika, jak rowniez z korzysci uzyskanych przez dluznika z jego praw autorskich tworcy, praw tworcy wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego.

§ 3. Sad moze ograniczyc lub wylaczyc mozliwosc zaspokojenia sie z majatku wspolnego przez wierzyciela, ktorego dluznikiem jest tylko jeden z malzonkow, jezeli ze wzgledu na charakter wierzytelnosci albo stopien przyczynienia sie malzonka bedacego dluznikiem do powstania majatku wspolnego - zaspokojenie z majatku wspolnego byloby sprzeczne z zasadami wspolzycia spolecznego.

§ 4. Wierzyciel malzonka nie moze w czasie trwania wspolnosci ustawowej zadac zaspokojenia z udzialu, ktory w razie ustania wspolnosci przypadnie temu malzonkowi w majatku wspolnym lub w poszczegolnych przedmiotach nalezacych do tego majatku.

Art. 42. Od chwili ustania wspolnosci ustawowej stosuje sie odpowiednio do majatku, ktory byl nia objety, przepisy o wspolwlasnosci w czesciach ulamkowych z zachowaniem przepisow ponizszych.

Art. 43. § 1. Oboje malzonkowie maja rowne udzialy w majatku wspolnym.

§ 2. Jednakze z waznych powodow kazdy z malzonkow moze zadac, azeby ustalenie udzialow w majatku wspolnym nastapilo z uwzglednieniem stopnia, w ktorym kazdy z nich przyczynil sie do powstania tego majatku. Spadkobiercy malzonka moga wystapic z takim zadaniem tylko w wypadku, gdy ich spadkodawca wytoczyl powodztwo o uniewaznienie malzenstwa albo o rozwod.

§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu kazdy z malzonkow przyczynil sie do powstania majatku wspolnego, uwzglednia sie takze naklad osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspolnym gospodarstwie domowym.

Art. 44. uchylony.

Art. 45. § 1. Kazdy z malzonkow powinien zwrocic wydatki i naklady poczynione z majatku wspolnego na jego majatek odrebny. Moze zadac zwrotu wydatkow i nakladow, ktore poczynil ze swego majatku odrebnego na majatek wspolny. Zwrotu dokonywa sie przy podziale majatku wspolnego; jednakze sad moze nakazac wczesniejszy zwrot, jezeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 2. Przepisy powyzsze stosuje sie odpowiednio w wypadku, gdy dlug jednego z malzonkow zostal zaspokojony z majatku wspolnego.

Art. 46. W sprawach nie unormowanych w artykulach poprzedzajacych, do podzialu majatku, ktory byl objety wspolnoscia ustawowa, stosuje sie odpowiednio przepisy o dziale spadku.

ROZDZIAL II

Zmiana lub wylaczenie wspolnosci ustawowej

Art. 47. § 1. Malzonkowie moga przez umowe wspolnosc ustawowa rozszerzyc, ograniczyc lub wylaczyc. Umowa powinna byc zawarta w formie aktu notarialnego. Mozna ja zawrzec takze przed zawarciem malzenstwa.

§ 2. Malzonkowie moga powolywac sie wzgledem osob trzecich na rozszerzenie, ograniczenie lub wylaczenie wspolnosci tylko wtedy, gdy zawarcie przez nich umowy majatkowej oraz jej rodzaj byly tym osobom wiadome.

Art. 48. Do wspolnosci umownej stosuje sie odpowiednio przepisy o wspolnosci ustawowej z zachowaniem przepisow ponizszych.

Art. 49. § 1. Nie mozna przez umowe rozszerzyc zakresu wspolnosci na:

1) prawa niezbywalne;

2) wierzytelnosci z tytulu odszkodowania za uszkodzenie ciala lub wywolanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodza one do wspolnosci ustawowej, jak rowniez wierzytelnosci z tytulu zadoscuczynienia za doznana krzywde;

3) niewymagalne jeszcze wierzytelnosci o wynagrodzenie za prace albo za inne uslugi swiadczone osobiscie przez jednego z malzonkow.

§ 2. W razie watpliwosci poczytuje sie, ze przedmioty sluzace wylacznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z malzonkow nie zostaly wlaczone do wspolnosci.

§ 3. Spadkodawca lub darczynca moze zastrzec, ze przedmioty przypadajace jednemu z malzonkow z tytulu dziedziczenia, zapisu lub darowizny nie wejda do wspolnosci.

Art. 50. Jezeli malzonkowie wlaczyli do wspolnosci przedmioty majatkowe, ktore przy wspolnosci ustawowej nalezalyby do ich majatkow odrebnych:

1) wierzyciel, ktorego dluznikiem jest tylko jeden z malzonkow, moze zadac zaspokojenia z majatku wspolnego takze wtedy, gdy wierzytelnosc powstala przed zawarciem malzenstwa;

2) udzialy malzonkow w majatku wspolnym w chwili ustania wspolnosci sa rowne, chyba ze umowiono sie inaczej.

Art. 51. W razie umownego wylaczenia wspolnosci kazdy z malzonkow zachowuje zarowno majatek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majatek nabyty pozniej; zarzadza i rozporzadza calym swoim majatkiem samodzielnie (rozdzielnosc majatkowa).

ROZDZIAL III

Ustanie wspolnosci majatkowej w czasie trwania malzenstwa

Art. 52. § 1. Z waznych powodow kazdy z malzonkow moze zadac zniesienia przez sad wspolnosci majatkowej zarowno ustawowej, jak i umownej.

§ 2. Wspolnosc majatkowa ustaje z dniem oznaczonym w wyroku, ktory ja znosi.

Art. 53. Wspolnosc zarowno ustawowa, jak i umowna ustaje z mocy prawa w razie ubezwlasnowolnienia jednego z malzonkow.

Art. 54. Z chwila ustania wspolnosci majatkowej miedzy malzonkami powstaje miedzy nimi rozdzielnosc majatkowa.

Dzial IV

Ustanie malzenstwa

Art. 55. § 1. W razie uznania jednego z malzonkow za zmarlego domniemywa sie, ze malzenstwo ustalo z chwila, ktora w orzeczeniu o uznaniu tego malzonka za zmarlego zostala oznaczona jako chwila jego smierci.

§ 2. Jezeli po uznaniu jednego z malzonkow za zmarlego drugi malzonek zawarl nowy zwiazek malzenski, zwiazek ten nie moze byc uniewazniony z tego powodu, ze malzonek uznany za zmarlego zyje albo ze jego smierc nastapila w innej chwili anizeli chwila oznaczona w orzeczeniu o uznaniu za zmarlego. Przepisu tego nie stosuje sie, jezeli w chwili zawarcia nowego zwiazku malzenskiego strony wiedzialy, ze malzonek uznany za zmarlego pozostaje przy zyciu.

Art. 56. § 1. Jezeli miedzy malzonkami nastapil zupelny i trwaly rozklad pozycia, kazdy z malzonkow moze zadac, azeby sad rozwiazal malzenstwo przez rozwod.

§ 2. Jednakze mimo zupelnego i trwalego rozkladu pozycia rozwod nie jest dopuszczalny, jezeli wskutek niego mialoby ucierpiec dobro wspolnych maloletnich dzieci malzonkow albo jezeli z innych wzgledow orzeczenie rozwodu byloby sprzeczne z zasadami wspolzycia spolecznego.

§ 3. Rozwod nie jest rowniez dopuszczalny, jezeli zada go malzonek wylacznie winny rozkladu pozycia, chyba ze drugi malzonek wyrazi zgode na rozwod albo ze odmowa jego zgody na rozwod jest w danych okolicznosciach sprzeczna z zasadami wspolzycia spolecznego.

Art. 57. § 1. Orzekajac rozwod sad orzeka takze, czy i ktory z malzonkow ponosi wine rozkladu pozycia.

§ 2. Jednakze na zgodne zadanie malzonkow sad zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku nastepuja skutki takie, jak gdyby zaden z malzonkow nie ponosil winy.

Art. 58. § 1. W wyroku orzekajacym rozwod sad rozstrzyga o wladzy rodzicielskiej nad wspolnym maloletnim dzieckiem obojga malzonkow oraz orzeka, w jakiej wysokosci kazdy z malzonkow obowiazany jest do ponoszenia kosztow utrzymania i wychowania dziecka. Sad moze powierzyc wykonywanie wladzy jednemu z rodzicow ograniczajac wladze rodzicielska drugiego do okreslonych obowiazkow i uprawnien w stosunku do osoby dziecka.

§ 2. Jezeli malzonkowie zajmuja wspolne mieszkanie, sad w wyroku rozwodowym orzeka takze o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspolnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych malzonkow. W wypadkach wyjatkowych, gdy jeden z malzonkow swym razaco nagannym postepowaniem uniemozliwia wspolne zamieszkiwanie, sad moze nakazac jego eksmisje na zadanie drugiego malzonka. Na zgodny wniosek stron sad moze w wyroku orzekajacym rozwod orzec rowniez o podziale wspolnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z malzonkow, jezeli drugi malzonek wyraza zgode na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastepczego, o ile podzial badz jego przyznanie jednemu z malzonkow sa mozliwe.

§ 3. Na wniosek jednego z malzonkow sad moze w wyroku orzekajacym rozwod dokonac podzialu majatku wspolnego, jezeli przeprowadzenie tego podzialu nie spowoduje nadmiernej zwloki w postepowaniu.

§ 4. Orzekajac o wspolnym mieszkaniu malzonkow sad uwzglednia przede wszystkim potrzeby dzieci malzonka, ktoremu powierza wykonywanie wladzy rodzicielskiej.

Art. 59. W ciagu trzech miesiecy od chwili uprawomocnienia sie orzeczenia rozwodu malzonek rozwiedziony, ktora wskutek zawarcia malzenstwa zmienil swoje dotychczasowe nazwisko, moze przez oswiadczenie zlozone przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego powrocic do nazwiska, ktore nosil przed zawarciem malzenstwa.

Art. 60. § 1. Malzonek rozwiedziony, ktory nie zostal uznany za wylacznie winnego rozkladu pozycia i ktory znajduje sie w niedostatku, moze zadac od drugiego malzonka rozwiedzionego dostarczania srodkow utrzymania w zakresie odpowiadajacym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz mozliwosciom zarobkowym i majatkowym zobowiazanego.

§ 2. Jezeli jeden z malzonkow zostal uznany za wylacznie winnego rozkladu pozycia, a rozwod pociaga za soba istotne pogorszenie sytuacji materialnej malzonka niewinnego, sad na zadanie malzonka niewinnego moze orzec, ze malzonek wylacznie winny obowiazany jest przyczyniac sie w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb malzonka niewinnego, chociazby ten nie znajdowal sie w niedostatku.

§ 3. Obowiazek dostarczania srodkow utrzymania malzonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego malzonka nowego malzenstwa. Jednakze gdy zobowiazanym jest malzonek rozwiedziony, ktory nie zostal uznany za winnego rozkladu pozycia, obowiazek ten wygasa takze z uplywem pieciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba ze ze wzgledu na wyjatkowe okolicznosci sad, na zadanie uprawnionego, przedluzy wymieniony termin piecioletni.

Art. 61. Z zastrzezeniem przepisu artykulu poprzedzajacego do obowiazku dostarczania srodkow utrzymania przez jednego z malzonkow rozwiedzionych drugiemu stosuje sie odpowiednio przepisy o obowiazku alimentacyjnym miedzy krewnymi.

Dzial V

Separacja

Art. 61.1. § 1. Jezeli miedzy malzonkami nastapil zupelny rozklad pozycia, kazdy z malzonkow moze zadac, azeby sad orzekl separacje.

§ 2. Jednakze mimo zupelnego rozkladu pozycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jezeli wskutek niej mialoby ucierpiec dobro wspolnych maloletnich dzieci malzonkow albo jezeli z innych wzgledow orzeczenie separacji byloby sprzeczne z zasadami wspolzycia spolecznego.

§ 3. Jezeli malzonkowie nie maja wspolnych maloletnich dzieci, sad moze orzec separacje na podstawie zgodnego zadania malzonkow.

Art. 61.2. § 1. Jezeli jeden z malzonkow zada orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i zadanie to jest uzasadnione, sad orzeka rozwod.

§ 2. Jezeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a zadanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sad orzeka separacje.

Art. 61.3. § 1. Przy orzekaniu separacji stosuje sie przepisy art. 57 i art. 58.

§ 2. Orzekajac separacje na podstawie zgodnego zadania malzonkow, sad nie orzeka o winie rozkladu pozycia. W tym wypadku nastepuja skutki takie, jak gdyby zaden z malzonkow nie ponosil winy.

Art. 61.4. § 1. Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiazanie malzenstwa przez rozwod, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Malzonek pozostajacy w separacji nie moze zawrzec malzenstwa.

§ 3. Jezeli wymagaja tego wzgledy slusznosci, malzonkowie pozostajacy w separacji obowiazani sa do wzajemnej pomocy.

§ 4. Do obowiazku dostarczania srodkow utrzymania przez jednego z malzonkow pozostajacych w separacji drugiemu stosuje sie odpowiednio przepisy art. 60 z wyjatkiem § 3.

§ 5. Przepisu art. 59 nie stosuje sie.

Art. 61.5. Orzeczenie separacji powoduje powstanie miedzy malzonkami rozdzielnosci majatkowej.

Art. 61.6. § 1. Na zgodne zadanie malzonkow sad orzeka o zniesieniu separacji.

§ 2. Z chwila zniesienia separacji ustaja jej skutki.

§ 3. Znoszac separacje, sad rozstrzyga o wladzy rodzicielskiej nad wspolnym maloletnim dzieckiem obojga malzonkow. Na zgodny wniosek malzonkow sad orzeka o utrzymaniu miedzy malzonkami rozdzielnosci majatkowej.

Tytul II

POKREWIENSTWO

Dzial I

Rodzice i dzieci

ROZDZIAL I

Pochodzenie dziecka

Art. 62. § 1. Jezeli dziecko urodzilo sie w czasie trwania malzenstwa albo przed uplywem trzystu dni od jego ustania lub uniewaznienia, domniemywa sie, ze pochodzi ono od meza matki. Domniemania tego nie stosuje sie, jezeli dziecko urodzilo sie po uplywie trzystu dni od orzeczenia separacji.

§ 2. Jezeli dziecko urodzilo sie przed uplywem trzystu dni od ustania lub uniewaznienia malzenstwa, lecz po zawarciu przez matke drugiego malzenstwa, domniemywa sie, ze pochodzi ono od drugiego meza.

§ 3. Domniemania powyzsze moga byc obalone tylko na skutek powodztwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Art. 63. Maz matki moze wytoczyc powodztwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciagu szesciu miesiecy od dnia, w ktorym dowiedzial sie o urodzeniu dziecka przez zone.

Art. 64. § 1. Jezeli maz matki zostal calkowicie ubezwlasnowolniony z powodu choroby psychicznej lub innego rodzaju zaburzen psychicznych, na ktore zapadl w ciagu terminu do wytoczenia powodztwa o zaprzeczenie ojcostwa, powodztwo moze wytoczyc jego przedstawiciel ustawowy. Termin do wytoczenia powodztwa wynosi w tym wypadku szesc miesiecy od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego, a jezeli przedstawiciel powzial wiadomosc o urodzeniu sie dziecka dopiero pozniej - szesc miesiecy od dnia, w ktorym te wiadomosc powzial.

§ 2. Jezeli przedstawiciel ustawowy meza calkowicie ubezwlasnowolnionego nie wytoczyl powodztwa o zaprzeczenie ojcostwa, maz moze wytoczyc powodztwo po uchyleniu ubezwlasnowolnienia. Termin do wytoczenia powodztwa wynosi w tym wypadku szesc miesiecy od dnia uchylenia ubezwlasnowolnienia, a jezeli maz powzial wiadomosc o urodzeniu sie dziecka dopiero pozniej - szesc miesiecy od dnia, w ktorym te wiadomosc powzial.

Art. 65. Jezeli maz matki zapadl na chorobe psychiczna lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne w ciagu terminu do wytoczenia powodztwa o zaprzeczenie ojcostwa i mimo istnienia podstaw do ubezwlasnowolnienia calkowitego nie zostal ubezwlasnowolniony, moze on wytoczyc powodztwo w ciagu szesciu miesiecy od ustania choroby lub zaburzen, a gdy powzial wiadomosc o urodzeniu sie dziecka dopiero pozniej - w ciagu szesciu miesiecy od dnia, w ktorym te wiadomosc powzial.

Art. 66. Maz matki powinien wytoczyc powodztwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a jezeli matka nie zyje - przeciwko dziecku.

Art. 67. Jezeli dziecko urodzilo sie po uplywie sto osiemdziesiatego dnia od zawarcia malzenstwa, a przed uplywem trzechsetnego dnia od jego ustania lub uniewaznienia, obalenie domniemania ojcostwa moze nastapic tylko przez wykazanie niepodobienstwa, zeby maz mogl byc ojcem dziecka.

Art. 68. § 1. Jezeli dziecko urodzilo sie przed uplywem sto osiemdziesiatego dnia od zawarcia malzenstwa, do obalenia domniemania ojcostwa wystarcza, jezeli w procesie o zaprzeczenie ojcostwa maz zlozy oswiadczenie, ze nie jest ojcem dziecka.

§ 2. Jezeli jednak maz obcowal z matka dziecka nie dawniej niz w trzechsetnym, a nie pozniej niz w sto osiemdziesiatym pierwszym dniu przed urodzeniem dziecka albo jezeli zawierajac malzenstwo wiedzial, ze zona jest w ciazy, obalenie domniemania ojcostwa moze nastapic tylko wtedy, gdy zachodzi niepodobienstwo, zeby maz mogl byc ojcem dziecka.

Art. 69. § 1. Matka moze wytoczyc powodztwo o zaprzeczenie ojcostwa swego meza w ciagu szesciu miesiecy od urodzenia dziecka.

§ 2. Matka powinna wytoczyc powodztwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mezowi i dziecku, a jezeli maz nie zyje - przeciwko dziecku.

§ 3. Obalenie domniemania ojcostwa moze nastapic tylko przez wykazanie niepodobienstwa, zeby maz mogl byc ojcem dziecka.

Art. 70. § 1. Dziecko po dojsciu do pelnoletnosci moze wytoczyc powodztwo o zaprzeczenie ojcostwa meza swojej matki, nie pozniej jednak jak w ciagu trzech lat od osiagniecia pelnoletnosci.

§ 2. Dziecko powinno wytoczyc powodztwo przeciwko mezowi swojej matki i matce, a jezeli matka nie zyje - przeciwko jej mezowi. Jezeli maz matki nie zyje, powodztwo powinno byc wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sad opiekunczy.

§ 3. Obalenie domniemania ojcostwa moze nastapic tylko przez wykazanie niepodobienstwa, zeby maz matki mogl byc ojcem dziecka.

Art. 71. Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po smierci dziecka.

Art. 72. Jezeli nie zachodzi domniemanie, ze ojcem dziecka jest maz jego matki, albo gdy domniemanie takie zostalo obalone, ustalenie ojcostwa moze nastapic albo przez uznanie dziecka przez ojca, albo na mocy orzeczenia sadu.

Art. 73. Przedstawiciel ustawowy ojca nie majacego pelnej zdolnosci do czynnosci prawnych nie moze w jego imieniu dziecka uznac.

Art. 74. Do uznania dziecka przez ojca majacego ograniczona zdolnosc do czynnosci prawnych potrzebna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego.

Art. 75. Mozna uznac dziecko nawet nie urodzone, jezeli zostalo juz poczete.

Art. 76. Uznanie dziecka nie moze nastapic po jego smierci, chyba ze dziecko pozostawilo zstepnych.

Art. 77. § 1. Jezeli dziecko jest maloletnie, do jego uznania potrzebna jest zgoda matki. Jezeli matka nie zyje albo jezeli nie przysluguje jej wladza rodzicielska, albo jezeli porozumienie sie z matka napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody, zamiast jej zgody potrzebna jest zgoda ustawowego przedstawiciela dziecka.

§ 2. Do uznania dziecka poczetego potrzebna jest zgoda matki.

§ 3. Do uznania dziecka pelnoletniego potrzebna jest jego zgoda oraz zgoda matki, chyba ze matka nie zyje albo ze porozumienie z nia napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody.

Art. 78. § 1. Zgoda osob wymienionych w artykule poprzedzajacym powinna byc wyrazona w formie przewidzianej dla uznania dziecka albo na pismie z podpisem urzedowo poswiadczonym.

§ 2. Zgoda moze byc wyrazona badz przed uznaniem, badz jednoczesnie z nim, badz w ciagu trzech miesiecy od daty uznania.

Art. 79. § 1. Uznanie dziecka moze nastapic przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego albo przed sadem opiekunczym, a za granica - przed polskim konsulem lub osoba wyznaczona do wykonywania funkcji konsula, jezeli uznanie dotyczy dziecka, ktorego rodzice sa obywatelami polskimi.

§ 2. W razie niebezpieczenstwa grozacego bezposrednio zyciu ojca lub dziecka, uznanie dziecka moze nastapic takze przed notariuszem.

Art. 80. § 1. Mezczyzna, ktory dziecko uznal, moze w ciagu roku od daty uznania zadac jego uniewaznienia z powodu wady swego oswiadczenia woli.

§ 2. Przepis powyzszy stosuje sie odpowiednio do oswiadczenia osoby, ktorej zgoda jest potrzebna do waznosci uznania.

Art. 81. § 1. Dziecko, ktore zostalo uznane przed osiagnieciem pelnoletnosci, moze zadac uniewaznienia uznania, jezeli mezczyzna, ktory je uznal, nie jest jego ojcem.

§ 2. Z zadaniem tym dziecko moze wystapic po dojsciu do pelnoletnosci, nie pozniej jednak jak w ciagu trzech lat od jej osiagniecia.

Art. 82. § 1. Jezeli mezczyzna, ktory dziecko uznal, zada uniewaznienia swego uznania, powodztwo powinno byc wytoczone przeciwko dziecku i matce, a jezeli matka nie zyje - przeciwko dziecku.

§ 2. Jezeli matka zada uniewaznienia uznania, powodztwo powinno byc wytoczone przeciwko dziecku i mezczyznie, ktory dziecko uznal, a jezeli mezczyzna ten nie zyje - przeciwko dziecku.

§ 3. Jezeli dziecko zada uniewaznienia uznania, powodztwo powinno byc wytoczone przeciwko mezczyznie, ktory dziecko uznal, i przeciwko matce, a jezeli matka nie zyje - przeciwko mezczyznie, ktory dziecko uznal. Jezeli mezczyzna ten nie zyje, powodztwo powinno byc wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sad opiekunczy.

Art. 83. Po smierci dziecka uniewaznienie uznania nie jest dopuszczalne.

Art. 84. § 1. Sadowego ustalenia ojcostwa moze zadac zarowno samo dziecko, jak i jego matka. Jednakze matka nie moze wystapic z takim zadaniem po osiagnieciu przez dziecko pelnoletnosci.

§ 2. Powodztwo o ustalenie ojcostwa wytacza sie przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie zyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sad opiekunczy.

[UWAGA, art. 84 jest niezgodny z Konstytucja RP w zakresie, w jakim wylacza prawo mezczyzny bedacego biologicznym ojcem dziecka do dochodzenia ustalenia ojcostwa - na podstawie wyroku Trybunalu Konstytucyjnego z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 18/02 (Dz. U. Nr 83 z 13 maja 2003 r., poz. 772) ]

Art. 85. § 1. Domniemywa sie, ze ojcem dziecka jest ten, kto obcowal z matka dziecka nie dawniej niz w trzechsetnym, a nie pozniej niz w sto osiemdziesiatym pierwszym dniu przed urodzeniem sie dziecka.

§ 2. Okolicznosc, ze matka w tym okresie obcowala takze z innym mezczyzna, moze byc podstawa do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okolicznosci wynika, ze ojcostwo innego mezczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Art. 86. Powodztwo o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o uniewaznienie uznania dziecka moze wytoczyc takze prokurator.

ROZDZIAL II

Stosunki miedzy rodzicami a dziecmi

Oddzial 1

Przepisy ogolne

Art. 87. Rodzice i dzieci obowiazani sa wspierac sie wzajemnie.

Art. 88. § 1. Dziecko, co do ktorego istnieje domniemanie, ze pochodzi ono od meza matki, nosi jego nazwisko, chyba ze malzonkowie oswiadczyli, ze dziecko nosic bedzie nazwisko matki. Oswiadczenia w tej sprawie skladane sa jednoczesnie ze zlozeniem oswiadczen w sprawie nazwisk przyszlych malzonkow.

§ 2. Przepis powyzszy stosuje sie odpowiednio do nazwiska dziecka, ktorego rodzice zawarli malzenstwo po urodzeniu sie dziecka. Jezeli rodzice zawarli malzenstwo po ukonczeniu przez dziecko trzynastego roku zycia, do zmiany nazwiska dziecka potrzebne jest takze wyrazenie zgody przez dziecko osobiscie.

Art. 89. § 1. Jezeli ojcostwo zostalo ustalone przez uznanie dziecka, dziecko nosi nazwisko ojca, chyba ze ten za zgoda osob, ktorych zgoda jest potrzebna do waznosci uznania, zlozyl przy uznaniu dziecka oswiadczenie, ze nosic ono bedzie nazwisko matki; jezeli w chwili uznania dziecko ukonczylo juz trzynasty rok zycia, potrzebne jest takze wyrazenie zgody przez dziecko osobiscie.

§ 2. Sad w wyroku ustalajacym ojcostwo albo sad opiekunczy w wydanym pozniej postanowieniu nadaje dziecku na jego wniosek albo na wniosek jego przedstawiciela ustawowego nazwisko ojca. Jezeli dziecko ukonczylo lat trzynascie, do nadania nazwiska ojca potrzebne jest takze wyrazenie zgody przez dziecko osobiscie.

§ 3. Jezeli ojcostwa dziecka nie ustalono, dziecko nosi nazwisko matki. Jezeli oboje rodzice sa nieznani, sad opiekunczy nadaje dziecku nazwisko.

Art. 90. § 1. Jezeli matka maloletniego dziecka zawarla malzenstwo z mezczyzna, ktory nie jest ojcem tego dziecka, malzonkowie moga zlozyc przed kierownikiem urzedu stanu cywilnego oswiadczenie, ze dziecko bedzie nosilo nazwisko meza matki. Jezeli dziecko ukonczylo lat trzynascie, do nadania nazwiska meza matki potrzebne jest wyrazenie zgody przez dziecko osobiscie.

§ 2. Nadanie dziecku nazwiska meza matki nie jest dopuszczalne, jezeli nosi ono nazwisko ojca, chyba ze nazwisko ojca zostalo nadane na podstawie sadowego ustalenia ojcostwa.

Art. 91. § 1. Dziecko, ktore ma dochody z wlasnej pracy, powinno przyczyniac sie do pokrywania kosztow utrzymania rodziny, jezeli mieszka u rodzicow.

§ 2. Dziecko, ktore pozostaje na utrzymaniu rodzicow i mieszka u nich, jest obowiazane pomagac im we wspolnym gospodarstwie.

Oddzial 2

Wladza rodzicielska

Art. 92. Dziecko pozostaje az do pelnoletnosci pod wladza rodzicielska.

Art. 93. § 1. Wladza rodzicielska przysluguje obojgu rodzicom.

§ 2. Jednakze w razie sadowego ustalenia ojcostwa wladza rodzicielska przysluguje ojcu tylko wtedy, gdy przyzna mu ja sad w wyroku ustalajacym ojcostwo. Sad opiekunczy moze ojcu przyznac wladze rodzicielska takze po ustaleniu ojcostwa.

Art. 94. § 1. Jezeli jedno z rodzicow nie zyje albo nie ma pelnej zdolnosci do czynnosci prawnych, wladza rodzicielska przysluguje drugiemu z rodzicow. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodzicow zostalo pozbawione wladzy rodzicielskiej albo gdy jego wladza rodzicielska ulegla zawieszeniu.

§ 2. Jezeli ojcostwo nie zostalo ustalone albo jezeli zostalo ustalone sadownie bez przyznania ojcu wladzy rodzicielskiej, wladza rodzicielska przysluguje matce.

§ 3. Jezeli zadnemu z rodzicow nie przysluguje wladza rodzicielska albo jezeli rodzice sa nieznani, ustanawia sie dla dziecka opieke.

Art. 95. § 1. Wladza rodzicielska obejmuje w szczegolnosci obowiazek i prawo rodzicow do wykonywania pieczy nad osoba i majatkiem dziecka oraz do wychowania dziecka.

§ 2. Dziecko pozostajace pod wladza rodzicielska winno rodzicom posluszenstwo.

§ 3. Wladza rodzicielska powinna byc wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes spoleczny.

Art. 96. Rodzice wychowuja dziecko pozostajace pod ich wladza rodzicielska i kieruja nim. Obowiazani sa troszczyc sie o fizyczny i duchowy rozwoj dziecka i przygotowac je nalezycie do pracy dla dobra spoleczenstwa odpowiednio do jego uzdolnien.

Art. 97. § 1. Jezeli wladza rodzicielska przysluguje obojgu rodzicom, kazde z nich jest obowiazane i uprawnione do jej wykonywania.

§ 2. Jednakze o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygaja wspolnie; w braku porozumienia miedzy nimi rozstrzyga sad opiekunczy.

Art. 98. § 1. Rodzice sa przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostajacego pod ich wladza rodzicielska. Jezeli dziecko pozostaje pod wladza rodzicielska obojga rodzicow, kazde z nich moze dzialac samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

§ 2. Jednakze zadne z rodzicow nie moze reprezentowac dziecka:

1) przy czynnosciach prawnych miedzy dziecmi pozostajacymi pod ich wladza rodzicielska;

2) przy czynnosciach prawnych miedzy dzieckiem a jednym z rodzicow lub jego malzonkiem, chyba ze czynnosc prawna polega na bezplatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo ze dotyczy naleznych dziecku od drugiego z rodzicow srodkow utrzymania i wychowania.

§ 3. Przepisy paragrafu poprzedzajacego stosuje sie odpowiednio w postepowaniu przed sadem lub innym organem panstwowym.

Art. 99. Jezeli zadne z rodzicow nie moze reprezentowac dziecka pozostajacego pod wladza rodzicielska, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sad opiekunczy.

Art. 100. Sad opiekunczy i inne organy panstwowe obowiazane sa udzielac pomocy rodzicom, jezeli jest ona potrzebna do nalezytego wykonywania wladzy rodzicielskiej; w szczegolnosci kazde z rodzicow moze zwrocic sie do sadu opiekunczego o odebranie dziecka zatrzymanego przez osobe nieuprawniona.

Art. 101. § 1. Rodzice obowiazani sa sprawowac z nalezyta starannoscia zarzad majatkiem dziecka pozostajacego pod ich wladza rodzicielska.

§ 2. Zarzad sprawowany przez rodzicow nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotow oddanych mu do swobodnego uzytku.

§ 3. Rodzice nie moga bez zezwolenia sadu opiekunczego dokonywac czynnosci przekraczajacych zakres zwyklego zarzadu ani wyrazac zgody na dokonywanie takich czynnosci przez dziecko.

Art. 102. W umowie darowizny albo w testamencie mozna zastrzec, ze przedmioty przypadajace dziecku z tytulu darowizny lub testamentu nie beda objete zarzadem sprawowanym przez rodzicow. W wypadku takim, gdy darczynca lub spadkodawca nie wyznaczyl zarzadcy, sprawuje zarzad kurator ustanowiony przez sad opiekunczy.

Art. 103. Czysty dochod z majatku dziecka powinien byc przede wszystkim obracany na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzenstwa, ktore wychowuje sie razem z nim, nadwyzka zas na inne uzasadnione potrzeby rodziny.

Art. 104. Jezeli wladza rodzicielska przysluguje tylko jednemu z rodzicow, sad opiekunczy moze mu nakazac, zeby sporzadzil inwentarz majatku dziecka i przedstawil go sadowi oraz zeby zawiadamial sad o wazniejszych zmianach w stanie tego majatku.

Art. 105. Po ustaniu zarzadu rodzice obowiazani sa oddac dziecku lub jego przedstawicielowi ustawowemu zarzadzany przez nich majatek dziecka. Na zadanie dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego, zgloszone przed uplywem roku od ustania zarzadu, rodzice obowiazani sa zlozyc rachunek z zarzadu. Zadanie to nie moze jednak dotyczyc dochodow z majatku pobranych w czasie wykonywania wladzy rodzicielskiej.

Art. 106. Jezeli wymaga tego dobro dziecka, sad opiekunczy, w razie zmiany okolicznosci, moze zmienic zawarte w wyroku orzekajacym rozwod orzeczenie o wladzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania.

Art. 107. § 1. Jezeli wladza rodzicielska przysluguje obojgu rodzicom nie pozostajacym ze soba w zwiazku malzenskim, sad opiekunczy moze powierzyc wykonywanie wladzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczajac wladze rodzicielska drugiego do okreslonych obowiazkow i uprawnien w stosunku do osoby dziecka.

§ 2. Przepis powyzszy stosuje sie odpowiednio w wypadku, gdy rodzice pozostaja ze soba w zwiazku malzenskim, lecz zyja w rozlaczeniu.

Art. 108. Rodzice, ktorzy wykonywaja wladze rodzicielska nad dzieckiem ubezwlasnowolnionym calkowicie, podlegaja takim ograniczeniom, jakim podlega opiekun.

Art. 109. § 1. Jezeli dobro dziecka jest zagrozone, sad opiekunczy wyda odpowiednie zarzadzenia.

§ 2. Sad opiekunczy moze w szczegolnosci:

1) zobowiazac rodzicow oraz maloletniego do okreslonego postepowania z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarzadzen,

2) okreslic, jakie czynnosci nie moga byc przez rodzicow dokonywane bez zezwolenia sadu, albo poddac rodzicow innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun,

3) poddac wykonywanie wladzy rodzicielskiej stalemu nadzorowi kuratora sadowego,

4) skierowac maloletniego do organizacji lub instytucji powolanej do przygotowania zawodowego albo do innej placowki sprawujacej czesciowa piecze nad dziecmi,

5) zarzadzic umieszczenie maloletniego w rodzinie zastepczej albo placowce opiekunczo-wychowawczej.

§ 3. Sad opiekunczy moze takze powierzyc zarzad majatkiem maloletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.

§ 4. W przypadku, o ktorym mowa w § 2 pkt 5, sad opiekunczy zawiadamia powiatowe centrum pomocy rodzinie, ktore udziela rodzinie maloletniego odpowiedniej pomocy i sklada sadowi opiekunczemu sprawozdania dotyczace sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w terminach określonych przez sad, a takze wspolpracuje z kuratorem sadowym. Sad opiekunczy, ze wzgledu na okoliczności uzasadniajace umieszczenie maloletniego w rodzinie zastepczej albo w placowce opiekunczo - wychowawczej, rozwazy takze ustanowienie nadzoru kuratora sadowego nad sposobem wykonywania wladzy rodzicielskiej nad maloletnim.

Art. 110. § 1. W razie przemijajacej przeszkody w wykonywaniu wladzy rodzicielskiej sad opiekunczy moze orzec jej zawieszenie.

§ 2. Zawieszenie bedzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

Art. 111. § 1. Jezeli wladza rodzicielska nie moze byc wykonywana z powodu trwalej przeszkody albo jezeli rodzice naduzywaja wladzy rodzicielskiej lub w sposob razacy zaniedbuja swe obowiazki wzgledem dziecka, sad opiekunczy pozbawi rodzicow wladzy rodzicielskiej. Pozbawienie wladzy rodzicielskiej moze byc orzeczone takze w stosunku do jednego z rodzicow.

§ 1a. Sad moze pozbawic rodzicow wladzy rodzicielskiej, jezeli mimo udzielonej pomocy nie ustaly przyczyny zastosowania Art. 109. § 2 pkt 5, a w szczegolnosci gdy rodzice trwale nie interesuja sie dzieckiem.

§ 2. W razie ustania przyczyny, ktora byla podstawa pozbawienia wladzy rodzicielskiej, sad opiekunczy moze wladze rodzicielska przywrocic.

Art. 112. Pozbawienie wladzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie moze byc orzeczone takze w wyroku orzekajacym rozwod lub uniewaznienie malzenstwa.

Art. 112.1. Jezeli sad opiekunczy nie postanowi inaczej, obowiazek i prawo wykonywania biezacej pieczy nad osoba maloletniego umieszczonego w rodzinie zastepczej albo w placowce opiekunczo-wychowawczej, jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu swiadczen przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania naleza do rodziny zastepczej albo placowki opiekunczo-wychowawczej. Inne obowiazki i prawa wynikajace z wladzy rodzicielskiej naleza do rodzicow maloletniego.

Art. 112.2. Sprawy doboru rodzin zastepczych oraz wspoldzialania sadow opiekunczych z organami administracji panstwowej w tych sprawach, a takze zakresu i form pomocy panstwa na rzecz dzieci umieszczonych w rodzinach zastepczych i zasady odplatnosci rodzicow za pobyt ich dzieci w tych rodzinach oraz postepowanie w tych sprawach - reguluja odrebne przepisy.

Art. 113. § 1. Jezeli wymaga tego dobro dziecka, sad opiekunczy zakaze rodzicom pozbawionym wladzy rodzicielskiej osobistej stycznosci z dzieckiem.

§ 2. W wyjatkowych wypadkach sad opiekunczy moze ograniczyc osobista stycznosc z dzieckiem rodzicow, ktorych wladza rodzicielska zostala ograniczona, przez umieszczenie dziecka w rodzinie zastepczej lub w placowce opiekunczo-wychowawczej.

Dzial II

Przysposobienie

Art. 114. § 1. Przysposobic mozna osobe maloletnia, tylko dla jej dobra.

§ 2. Wymaganie maloletnosci powinno byc spelnione w dniu zlozenia wniosku o przysposobienie.

Art. 114.1. § 1. Przysposobic moze osoba majaca pelna zdolnosc do czynnosci prawnych, jezeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniaja przekonanie, ze bedzie nalezycie wywiazywala sie z obowiazkow przysposabiajacego.

§ 2. Miedzy przysposabiajacym a przysposobionym powinna istniec odpowiednia roznica wieku.

Art. 114.2. § 1. Przysposobienie, ktore spowoduje zmiane dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym panstwie, moze nastapic wowczas, gdy tylko w ten sposob mozna zapewnic przysposabianemu odpowiednie zastepcze srodowisko rodzinne.

§ 2. Przepis § 1 nie ma zastosowania, jezeli miedzy przysposabiajacym a przysposabianym istnieje stosunek pokrewienstwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiajacy juz przysposobil siostre lub brata przysposabianego.

Art. 115. § 1. Przysposobic wspolnie moga tylko malzonkowie.

§ 2. Przysposobienie ma skutki przysposobienia wspolnego takze wtedy, gdy osoba przysposobiona przez jednego z malzonkow zostaje nastepnie przysposobiona przez drugiego malzonka.

§ 3. Sad opiekunczy moze na wniosek przysposabiajacego orzec, ze przysposobienie ma skutki przysposobienia wspolnego, jezeli przysposabiajacy byl malzonkiem osoby, ktora wczesniej dziecko przysposobila, a malzenstwo ustalo przez smierc malzonka, ktory juz dokonal przysposobienia.

Art. 116. Przysposobienie przez jednego z malzonkow nie moze nastapic bez zgody drugiego malzonka, chyba ze ten nie ma zdolnosci do czynnosci prawnych albo ze porozumienie sie z nim napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody.

Art. 117. § 1. Przysposobienie nastepuje przez orzeczenie sadu opiekunczego na zadanie przysposabiajacego.

§ 2. Orzeczenie nie moze byc wydane po smierci przysposabiajacego lub osoby, ktora ma byc przysposobiona.

§ 3. Po smierci przysposabiajacego orzeczenie o przysposobieniu moze byc wydane wyjatkowo, jezeli z zadaniem przysposobienia wystapili oboje malzonkowie, jeden z nich zmarl po wszczeciu postepowania, a drugi zadanie przysposobienia wspolnie przez malzonkow podtrzymuje, oraz gdy przez dluzszy czas przed wszczeciem postepowania przysposabiany pozostawal pod piecza wnioskodawcow lub tylko zmarlego wnioskodawcy i miedzy stronami powstala wiez jak miedzy rodzicami a dzieckiem.

§ 4. Na miejsce zmarlego w postepowaniu wstepuje kurator ustanowiony przez sad opiekunczy.

§ 5. Przysposobienie, o ktorym mowa w § 3, ma takie same skutki jak orzeczone przed smiercia malzonka.

Art. 117.1. Przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu po smierci przysposabiajacego.

Art. 118. § 1. Do przysposobienia potrzebna jest zgoda przysposabianego, ktory ukonczyl lat trzynascie.

§ 2. Sad opiekunczy powinien wysluchac przysposabianego, ktory nie ukonczyl lat trzynastu, jezeli moze on pojac znaczenie przysposobienia.

§ 3. Sad opiekunczy moze wyjatkowo orzec przysposobienie bez zadania zgody przysposabianego lub bez jego wysluchania, jezeli nie jest on zdolny do wyrazenia zgody lub jezeli z oceny stosunku miedzy przysposabiajacym a przysposabianym wynika, ze uwaza sie on za dziecko przysposabiajacego, a zadanie zgody lub wysluchanie byloby sprzeczne z dobrem przysposabianego.

Art. 119. § 1. Do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodzicow przysposabianego, chyba ze zostali oni pozbawieni wladzy rodzicielskiej lub sa nieznani albo porozumienie sie z nimi napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody. Nie jest tez potrzebna zgoda ojca, jezeli jego ojcostwo zostalo ustalone przez sad, a wladza rodzicielska nie zostala mu przyznana.

§ 2. Sad opiekunczy moze, ze wzgledu na szczegolne okolicznosci, orzec przysposobienie mimo braku zgody rodzicow, ktorych zdolnosc do czynnosci prawnych jest ograniczona, jezeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiscie sprzeczna z dobrem dziecka.

Art. 119.1. § 1. Rodzice moga przed sadem opiekunczym wyrazic zgode na przysposobienie swego dziecka w przyszlosci bez wskazania osoby przysposabiajacego. Zgode te moga odwolac przez oswiadczenie zlozone przed sadem opiekunczym, nie pozniej jednak niz przed wszczeciem sprawy o przysposobienie.

§ 2. Przepisy o przysposobieniu za zgoda rodzicow bez wskazania osoby przysposabiajacego stosuje sie odpowiednio, jezeli jedno z rodzicow wyrazilo taka zgode, a zgoda drugiego nie jest do przysposobienia potrzebna. Przepisu tego nie stosuje sie, jezeli porozumienie sie z drugim rodzicem napotyka trudne do przezwyciezenia przeszkody.

§ 3. Przepisy o przysposobieniu za zgoda rodzicow bez wskazania osoby przysposabiajacego stosuje sie odpowiednio rowniez wtedy, gdy rodzice przysposabianego sa nieznani albo nie zyja, jezeli sad opiekunczy w orzeczeniu o przysposobieniu tak postanowi.

Art. 119.2. Zgoda rodzicow na przysposobienie dziecka nie moze byc wyrazona wczesniej niz po uplywie szesciu tygodni od urodzenia sie dziecka.

Art. 120. Jezeli dziecko pozostaje pod opieka, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna. Jednakze sad opiekunczy moze, ze wzgledu na szczegolne okolicznosci, orzec przysposobienie nawet mimo braku zgody opiekuna, jezeli wymaga tego dobro dziecka.

Art. 120.1. § 1. Przed orzeczeniem przysposobienia sad opiekunczy moze okreslic sposob i okres osobistej stycznosci przysposabiajacego z przysposabianym.

§ 2. W wypadku okreslenia stycznosci w formie pieczy nad dzieckiem stosuje sie odpowiednio przepisy o rodzinach zastepczych, z tym ze calkowite koszty utrzymania przysposabianego obciazaja przysposabiajacego.

§ 3. Jezeli jednak przez przysposobienie przysposabiany ma zmienic dotychczasowe miejsce zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym panstwie, przysposobienie moze byc orzeczone po uplywie okreslonego przez sad opiekunczy okresu osobistej stycznosci przysposabiajacego z przysposabianym w dotychczasowym miejscu zamieszkania przysposabianego lub w innej miejscowosci w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 4. Przy wykonywaniu nadzoru nad przebiegiem stycznosci przysposabiajacego z przysposabianym sad opiekunczy moze korzystac z pomocy osrodka adopcyjno-opiekunczego lub organu pomocniczego w sprawach opiekunczych.

Art. 121. § 1. Przez przysposobienie powstaje miedzy przysposabiajacym a przysposobionym taki stosunek, jak miedzy rodzicami a dziecmi.

§ 2. Przysposobiony nabywa prawa i obowiazki wynikajace z pokrewienstwa w stosunku do krewnych przysposabiajacego.

§ 3. Ustaja prawa i obowiazki przysposobionego wynikajace z pokrewienstwa wzgledem jego krewnych, jak rowniez prawa i obowiazki tych krewnych wzgledem niego.

§ 4. Skutki przysposobienia rozciagaja sie na zstepnych przysposobionego.

Art. 121.1. § 1. Przepisu art. 121 § 3 nie stosuje sie wzgledem malzonka, ktorego dziecko zostalo przysposobione przez drugiego malzonka, ani wzgledem krewnych tego malzonka, takze w razie przysposobienia po ustaniu malzenstwa przez smierc tego malzonka.

§ 2. W wypadku gdy malzonek przysposobil dziecko swego malzonka po smierci drugiego z rodzicow przysposobionego, przepisu art. 121 § 3 nie stosuje sie wzgledem krewnych zmarlego, jezeli w orzeczeniu o przysposobieniu sad opiekunczy tak postanowil.

Art. 122. § 1. Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiajacego, a jezeli zostal przysposobiony przez malzonkow wspolnie albo jezeli jeden z malzonkow przysposobil dziecko drugiego malzonka - nazwisko, ktore nosza albo nosilyby dzieci zrodzone z tego malzenstwa.

§ 2. Na zadanie osoby, ktora ma byc przysposobiona, i za zgoda przysposabiajacego sad opiekunczy w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, ze przysposobiony nosic bedzie nazwisko zlozone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiajacego. Jezeli przysposabiajacy albo przysposobiony nosi zlozone nazwisko, sad opiekunczy rozstrzyga, ktory czlon tego nazwiska wejdzie w sklad nazwiska przysposobionego. Przepisu tego nie stosuje sie w razie sporzadzenia nowego aktu urodzenia przysposobionego z wpisaniem przysposabiajacych jako jego rodzicow.

§ 3. Na wniosek przysposabiajacego sad opiekunczy moze w orzeczeniu o przysposobieniu zmienic imie lub imiona przysposobionego. Jezeli przysposobiony ukonczyl lat trzynascie, moze to nastapic tylko za jego zgoda. Przepis art. 118 § 2 stosuje sie odpowiednio.

Art. 123. § 1. Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa wladza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym.

§ 2. Jezeli jeden z malzonkow przysposobil dziecko drugiego malzonka, wladza rodzicielska przysluguje obojgu malzonkom wspolnie.

Art. 124. § 1. Na zadanie przysposabiajacego i za zgoda osob, ktorych zgoda jest do przysposobienia potrzebna, sad opiekunczy orzeka, ze skutki przysposobienia polegac beda wylacznie na powstaniu stosunku miedzy przysposabiajacym a przysposobionym. Jednakze i w tym wypadku skutki przysposobienia rozciagaja sie na zstepnych przysposobionego.

§ 2. Nie jest dopuszczalne ograniczenie skutkow przysposobienia w wypadku, gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sadem opiekunczym zgode na przysposobienie dziecka bez wskazania osoby przysposabiajacego.

§ 3. Na zadanie przysposabiajacego i za zgoda osob, ktorych zgoda jest do przysposobienia potrzebna, sad opiekunczy moze w okresie maloletnosci przysposobionego zmienic przysposobienie orzeczone stosownie do § 1 na przysposobienie, ktorego skutki podlegaja przepisom art. 121-123.

Art. 124.1. W wypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sadem opiekunczym zgode na jego przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiajacego, nie jest dopuszczalne uznanie przysposobionego, uniewaznienie uznania, sadowe ustalenie lub zaprzeczenie jego pochodzenia.

Art. 125. § 1. Z waznych powodow zarowno przysposobiony, jak i przysposabiajacy moga zadac rozwiazania stosunku przysposobienia przez sad. Rozwiazanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, jezeli w skutek niego mialoby ucierpiec dobro maloletniego dziecka. Orzekajac rozwiazanie stosunku przysposobienia, sad moze, stosownie do okolicznosci, utrzymac w mocy wynikajace z niego obowiazki alimentacyjne.

§ 2. Po smierci przysposobionego lub przysposabiajacego rozwiazanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, chyba ze przysposabiajacy zmarl po wszczeciu sprawy o rozwiazanie stosunku przysposobienia. W wypadku takim na miejsce przysposabiajacego w procesie wstepuje kurator ustanowiony przez sad.

Art. 125.1. § 1. Nie jest dopuszczalne rozwiazanie przysposobienia, na ktore rodzice przysposobionego wyrazili przed sadem opiekunczym zgode bez wskazania osoby przysposabiajacego.

§ 2. Takie przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu za zycia przysposabiajacego.

Art. 126. § 1. Z chwila rozwiazania stosunku przysposobienia ustaja jego skutki. Jezeli rozwiazanie nastapilo po smierci przysposabiajacego, uwaza sie, ze skutki przysposobienia ustaly z chwila jego smierci.

§ 2. Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie oraz otrzymane w zwiazku z przysposobieniem imie lub imiona. Jednakze z waznych powodow sad na wniosek przysposobionego lub przysposabiajacego moze w orzeczeniu o rozwiazaniu stosunku przysposobienia postanowic, ze przysposobiony powraca do nazwiska, ktore nosil przed orzeczeniem przysposobienia. Na wniosek przysposobionego sad orzeka o jego powrocie do poprzednio noszonego imienia lub imion.

Art. 127. Powodztwo o rozwiazanie przysposobienia moze wytoczyc takze prokurator.

Dzial III

Obowiazek alimentacyjny

Art. 128. Obowiazek dostarczania srodkow utrzymania, a w miare potrzeby takze srodkow wychowania (obowiazek alimentacyjny) obciaza krewnych w linii prostej oraz rodzenstwo.

Art. 129. § 1. Obowiazek alimentacyjny obciaza zstepnych przed wstepnymi, a wstepnych przed rodzenstwem; jezeli jest kilku zstepnych lub wstepnych - obciaza blizszych stopniem przed dalszymi.

§ 2. Krewnych w tym samym stopniu obciaza obowiazek alimentacyjny w czesciach odpowiadajacych ich mozliwosciom zarobkowym i majatkowym.

Art. 130. Obowiazek jednego malzonka do dostarczania srodkow utrzymania drugiemu malzonkowi po rozwiazaniu lub uniewaznieniu malzenstwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiazek alimentacyjny krewnych tego malzonka.

Art. 131. § 1. Jezeli skutki przysposobienia polegaja wylacznie na powstaniu stosunku miedzy przysposabiajacym a przysposobionym, obowiazek alimentacyjny wzgledem przysposobionego obciaza przysposabiajacego przed wstepnymi i rodzenstwem przysposobionego, a obowiazek alimentacyjny wzgledem wstepnych i rodzenstwa obciaza przysposobionego dopiero w ostatniej kolejnosci.

§ 2. Jezeli jeden z malzonkow przysposobil dziecko drugiego malzonka, przysposobienie nie ma wplywu na obowiazek alimentacyjny miedzy przysposobionym a tym drugim malzonkiem i jego krewnymi.

Art. 132. Obowiazek alimentacyjny zobowiazanego w dalszej kolejnosci powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiazanej w blizszej kolejnosci albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynic zadosc swemu obowiazkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu srodkow utrzymania jest niemozliwe lub polaczone z nadmiernymi trudnosciami.

Art. 133. § 1. Rodzice obowiazani sa do swiadczen alimentacyjnych wzgledem dziecka, ktore nie jest jeszcze w stanie utrzymac sie samodzielnie, chyba ze dochody z majatku dziecka wystarczaja na pokrycie kosztow jego utrzymania i wychowania.

§ 2. Poza powyzszym wypadkiem uprawniony do swiadczen alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje sie w niedostatku.

Art. 134. W stosunku do rodzenstwa zobowiazany moze uchylic sie od swiadczen alimentacyjnych, jezeli sa one polaczone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najblizszej rodziny.

Art. 135. § 1. Zakres swiadczen alimentacyjnych zalezy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majatkowych mozliwosci zobowiazanego.

§ 2. Wykonanie obowiazku alimentacyjnego wzgledem dziecka, ktore nie jest jeszcze w stanie utrzymac sie samodzielnie, moze polegac takze, w calosci lub w czesci, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Art. 136. Jezeli w ciagu ostatnich trzech lat przed sadowym dochodzeniem swiadczen alimentacyjnych osoba, ktora byla juz do tych swiadczen zobowiazana, bez waznego powodu zrzekla sie prawa majatkowego lub w inny sposob dopuscila do jego utraty albo jezeli zrzekla sie zatrudnienia lub zmienila je na mniej zyskowne, nie uwzglednia sie wyniklej stad zmiany przy ustalaniu zakresu swiadczen alimentacyjnych.

Art. 137. Roszczenia o swiadczenia alimentacyjne przedawniaja sie z uplywem lat trzech.

Art. 138. W razie zmiany stosunkow mozna zadac zmiany orzeczenia lub umowy dotyczacej obowiazku alimentacyjnego.

Art. 139. Obowiazek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobiercow zobowiazanego.

Art. 140. § 1. Osoba, ktora dostarcza drugiemu srodkow utrzymania lub wychowania nie bedac do tego zobowiazana albo bedac zobowiazana z tego powodu, ze uzyskanie na czas swiadczen alimentacyjnych od osoby zobowiazanej w blizszej lub tej samej kolejnosci byloby dla uprawnionego niemozliwe lub polaczone z nadmiernymi trudnosciami, moze zadac zwrotu od osoby, ktora powinna byla te swiadczenia spelnic.

§ 2. Roszczenie przewidziane w paragrafie poprzedzajacym przedawnia sie z uplywem lat trzech.

Art. 141. § 1. Ojciec nie bedacy mezem matki obowiazany jest przyczynic sie w rozmiarze odpowiadajacym okolicznosciom do pokrycia wydatkow zwiazanych z ciaza i porodem oraz kosztow trzymiesiecznego utrzymania matki w okresie porodu. Z waznych powodow matka moze zadac udzialu ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dluzszy niz trzy miesiace. Jezeli wskutek ciazy lub porodu matka poniosla inne konieczne wydatki albo szczegolne straty majatkowe, moze ona zadac, azeby ojciec pokryl odpowiednia czesc tych wydatkow lub strat. Roszczenia powyzsze przysluguja matce takze w wypadku, gdy dziecko urodzilo sie niezywe.

§ 2. Roszczenia matki przewidziane w paragrafie poprzedzajacym przedawniaja sie z uplywem lat trzech od dnia porodu.

Art. 142. Jezeli ojcostwo mezczyzny nie bedacego mezem matki zostalo uwiarygodnione, matka moze zadac, azeby mezczyzna ten jeszcze przed urodzeniem sie dziecka wylozyl odpowiednia sume pieniezna na koszty utrzymania matki przez trzy miesiace w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiace po urodzeniu. Termin i sposob zaplaty tej sumy okresla sad.

Art. 143. Jezeli ojcostwo mezczyzny, ktory nie jest mezem matki, nie zostalo ustalone, zarowno dziecko, jak i matka moga dochodzic roszczen majatkowych zwiazanych z ojcostwem tylko jednoczesnie z dochodzeniem ustalenia ojcostwa. Nie dotyczy to roszczen matki, gdy dziecko urodzilo sie niezywe.

Art. 144. § 1. Dziecko moze zadac swiadczen alimentacyjnych od meza swojej matki, nie bedacego jego ojcem, jezeli odpowiada to zasadom wspolzycia spolecznego. Takie samo uprawnienie przysluguje dziecku w stosunku do zony swego ojca, nie bedacej jego matka.

§ 2. Maz matki dziecka, nie bedacy jego ojcem, moze zadac od dziecka swiadczen alimentacyjnych, jezeli przyczynial sie do wychowania i utrzymania dziecka, a zadanie jego odpowiada zasadom wspolzycia spolecznego. Takie samo uprawnienie przysluguje zonie ojca dziecka, nie bedacej matka dziecka.

§ 3. Do obowiazku swiadczen przewidzianego w poprzedzajacych paragrafach stosuje sie odpowiednio przepisy o obowiazku alimentacyjnym miedzy krewnymi.

Tytul III

OPIEKA I KURATORA

Dzial I

Opieka nad maloletnim

ROZDZIAL I

Ustanowienie opieki

Art. 145. § 1. Opieke ustanawia sie dla maloletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II niniejszego kodeksu.

§ 2. Opieke ustanawia sad opiekunczy, skoro tylko powezmie wiadomosc, ze zachodzi prawny po temu powod.

Art. 146. Opieke sprawuje opiekun. Wspolne sprawowanie opieki nad dzieckiem sad moze powierzyc tylko malzonkom.

Art. 147. Jezeli dobro pozostajacego pod opieka tego wymaga, sad opiekunczy wydaje niezbedne zarzadzenia dla ochrony jego osoby lub majatku az do czasu objecia opieki przez opiekuna; w szczegolnosci sad opiekunczy moze ustanowic w tym celu kuratora.

Art. 148. § 1. Nie moze byc ustanowiony opiekunem, kto nie ma pelnej zdolnosci do czynnosci prawnych, jak rowniez ten, kto zostal pozbawiony praw publicznych albo praw rodzicielskich lub praw opiekunczych.

§ 2. Nie moze byc ustanowiony opiekunem ten, w stosunku do kogo zachodzi prawdopodobienstwo, ze nie wywiaze sie nalezycie z obowiazkow opiekuna.

Art. 149. § 1. Gdy wzglad na dobro pozostajacego pod opieka nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem maloletniego powinna byc ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matke, jezeli nie byli pozbawieni wladzy rodzicielskiej.

§ 2. Jezeli opiekunem nie zostala ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie poprzedzajacym, opiekun powinien byc ustanowiony sposrod krewnych lub innych osob bliskich pozostajacego pod opieka albo jego rodzicow.

§ 3. W braku takich osob sad opiekunczy zwraca sie o wskazanie osoby, ktorej opieka moglaby byc powierzona, do wlasciwego organu gminy albo do organizacji spolecznej, do ktorej nalezy piecza nad maloletnimi, a jezeli pozostajacy pod opieka przebywa w zakladzie wychowawczym, moze sie zwrocic takze do tego zakladu.

§ 4. W wypadku potrzeby ustanowienia opieki dla maloletniego umieszczonego w rodzinie zastepczej - sad powierzy sprawowanie tej opieki przede wszystkim rodzicom zastepczym.

Art. 150. § 1. Minister sprawiedliwosci moze w drodze rozporzadzenia wydanego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami okreslic zasady i tryb powierzania opieki zakladom wychowawczym lub innym instytucjom i organizacjom spolecznym oraz sposob wykonywania przez nie opieki.

§ 2. W razie powierzenia opieki zakladowi wychowawczemu lub innej instytucji albo organizacji spolecznej sad opiekunczy moze wylaczyc z zakresu obowiazkow opiekuna zarzad majatkiem pozostajacego pod opieka i powierzyc ten zarzad ustanowionemu przez siebie kuratorowi.

Art. 151. Sad opiekunczy moze ustanowic jednego opiekuna dla kilku osob, jezeli nie ma sprzecznosci miedzy ich interesami. Opieka nad rodzenstwem powinna byc w miare moznosci powierzona jednej osobie.

Art. 152. Kazdy, kogo sad opiekunczy ustanowi opiekunem, obowiazany jest opieke objac. Z waznych powodow sad opiekunczy moze zwolnic od tego obowiazku.

Art. 153. Objecie opieki nastepuje przez zlozenie przyrzeczenia przed sadem opiekunczym. Opiekun powinien objac swe obowiazki niezwlocznie.

ROZDZIAL II

Sprawowanie opieki

Art. 154. Opiekun obowiazany jest wykonywac swe czynnosci z nalezyta starannoscia, jak tego wymaga dobro pozostajacego pod opieka i interes spoleczny.

Art. 155. § 1. Opiekun sprawuje piecze nad osoba i majatkiem pozostajacego pod opieka; podlega przy tym nadzorowi sadu opiekunczego.

§ 2. Do sprawowania opieki stosuje sie odpowiednio przepisy o wladzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisow ponizszych.

Art. 156. Opiekun powinien uzyskiwac zezwolenie sadu opiekunczego we wszelkich wazniejszych sprawach, ktore dotycza osoby lub majatku maloletniego.

Art. 157. Jezeli opiekun doznaje przemijajacej przeszkody w sprawowaniu opieki, sad opiekunczy moze ustanowic kuratora.

Art. 158. Opiekun powinien przed powzieciem decyzji w wazniejszych sprawach wysluchac pozostajacego pod opieka, jezeli pozwala na to jego rozwoj umyslowy i stan zdrowia, oraz uwzgledniac w miare moznosci jego rozsadne zyczenia.

Art. 159. § 1. Opiekun nie moze reprezentowac osob pozostajacych pod jego opieka:

1) przy czynnosciach prawnych miedzy tymi osobami;

2) przy czynnosciach prawnych miedzy jedna z tych osob a opiekunem albo jego malzonkiem, zstepnymi, wstepnymi lub rodzenstwem, chyba ze czynnosc prawna polega na bezplatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostajacej pod opieka.

§ 2. Przepisy powyzsze stosuje sie odpowiednio w postepowaniu przed sadem lub innym organem panstwowym.

Art. 160. § 1. Niezwlocznie po objeciu opieki opiekun obowiazany jest sporzadzic inwentarz majatku osoby pozostajacej pod opieka i przedstawic go sadowi opiekunczemu. Przepis powyzszy stosuje sie odpowiednio w razie pozniejszego nabycia majatku przez osobe pozostajaca pod opieka.

§ 2. Sad opiekunczy moze zwolnic opiekuna od obowiazku sporzadzenia inwentarza, jezeli majatek jest nieznaczny.

Art. 161. § 1. Sad opiekunczy moze zobowiazac opiekuna do zlozenia do depozytu sadowego kosztownosci, papierow wartosciowych i innych dokumentow nalezacych do pozostajacego pod opieka. Przedmioty te nie moga byc odebrane bez zezwolenia sadu opiekunczego.

§ 2. Gotowka pozostajacego pod opieka, jezeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb, powinna byc zlozona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun moze podejmowac ulokowana gotowke tylko za zezwoleniem sadu opiekunczego.

Art. 162. § 1. Opiekun sprawuje opieke bezplatnie.

§ 2. Jezeli z opieka zwiazany jest zarzad majatkiem wymagajacy znacznego nakladu pracy, sad opiekunczy moze na zadanie opiekuna przyznac mu stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej.

Art. 163. § 1. Opiekun moze zadac od pozostajacego pod opieka zwrotu nakladow i wydatkow zwiazanych ze sprawowaniem opieki. Do roszczen z tego tytulu stosuje sie odpowiednio przepisy o zleceniu.

§ 2. Roszczenia powyzsze przedawniaja sie z uplywem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

Art. 164. Roszczenie osoby pozostajacej pod opieka o naprawienie szkody wyrzadzonej nienalezytym sprawowaniem opieki przedawnia sie z uplywem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

ROZDZIAL III

Nadzor nad sprawowaniem opieki

Art. 165. § 1. Sad opiekunczy wykonywa nadzor nad sprawowaniem opieki, zaznajamiajac sie biezaco z dzialalnoscia opiekuna oraz udzielajac mu wskazowek i polecen.

§ 2. Sad opiekunczy moze zadac od opiekuna wyjasnien we wszelkich sprawach nalezacych do zakresu opieki oraz przedstawiania dokumentow zwiazanych z jej sprawowaniem.

Art. 166. § 1. Opiekun obowiazany jest, w terminach oznaczonych przez sad opiekunczy, nie rzadziej niz co roku, skladac temu sadowi sprawozdania dotyczace osoby pozostajacego pod opieka oraz rachunki z zarzadu jego majatkiem.

§ 2. Jezeli dochody z majatku nie przekraczaja prawdopodobnych kosztow utrzymania i wychowania pozostajacego pod opieka, sad opiekunczy moze zwolnic opiekuna od przedstawiania szczegolowych rachunkow z zarzadu; w wypadku takim opiekun sklada tylko ogolne sprawozdanie o zarzadzie majatkiem.

Art. 167. § 1. Sad opiekunczy bada sprawozdania i rachunki opiekuna pod wzgledem rzeczowym i rachunkowym, zarzadza w razie potrzeby ich sprostowanie i uzupelnienie oraz orzeka, czy i w jakim zakresie rachunki zatwierdza.

§ 2. Zatwierdzenie rachunku przez sad opiekunczy nie wylacza odpowiedzialnosci opiekuna za szkode wyrzadzona nienalezytym sprawowaniem zarzadu majatkiem.

Art. 168. Jezeli opiekun nie sprawuje nalezycie opieki, sad opiekunczy wyda odpowiednie zarzadzenia.

ROZDZIAL IV

Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki

Art. 169. § 1. Z waznych powodow sad opiekunczy moze na zadanie opiekuna zwolnic go z opieki.

§ 2. Sad opiekunczy zwolni opiekuna, jezeli z powodu przeszkod faktycznych lub prawnych opiekun jest niezdolny do sprawowania opieki albo dopuszcza sie czynow lub zaniedban, ktore naruszaja dobro pozostajacego pod opieka.

§ 3. Jezeli sad opiekunczy nie postanowil inaczej, opiekun obowiazany jest prowadzic nadal pilne sprawy zwiazane z opieka az do czasu jej objecia przez nowego opiekuna.

Art. 170. Gdy maloletni osiagnie pelnoletnosc albo gdy przywrocona zostanie nad nim wladza rodzicielska, opieka ustaje z mocy prawa.

Art. 171. Jezeli w chwili ustania opieki zachodzi przeszkoda do natychmiastowego przejecia zarzadu majatkiem przez osobe, ktora pozostawala pod opieka, albo przez jej przedstawiciela ustawowego lub spadkobiercow, opiekun obowiazany jest nadal prowadzic pilne sprawy zwiazane z zarzadem majatku, chyba ze sad opiekunczy postanowi inaczej.

Art. 172. § 1. W razie zwolnienia opiekuna lub ustania opieki opiekun obowiazany jest zlozyc w ciagu trzech miesiecy rachunek koncowy z zarzadu majatkiem.

§ 2. Do rachunku koncowego stosuje sie odpowiednio przepisy o rachunku rocznym.

Art. 173. Sad opiekunczy moze zwolnic opiekuna od obowiazku skladania rachunku koncowego.

Art. 174. Niezwlocznie po swym zwolnieniu lub po ustaniu opieki opiekun obowiazany jest oddac osobie, ktora pozostawala pod opieka, albo jej przedstawicielowi ustawowemu lub spadkobiercom zarzadzany przez siebie majatek tej osoby.

Dzial II

Opieka nad ubezwlasnowolnionym calkowicie

Art. 175. Do opieki nad ubezwlasnowolnionym calkowicie stosuje sie odpowiednio przepisy o opiece nad maloletnim z zachowaniem przepisow ponizszych.

Art. 176. Jezeli wzglad na dobro pozostajacego pod opieka nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwlasnowolnionego calkowicie powinien byc ustanowiony przede wszystkim jego malzonek, a w braku tegoz - jego ojciec lub matka.

Art. 177. Opieka nad ubezwlasnowolnionym calkowicie ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwlasnowolnienia lub zmiany ubezwlasnowolnienia calkowitego na czesciowe.

Dzial III

Kuratela

Art. 178. § 1. Kuratora ustanawia sie w wypadkach w ustawie przewidzianych.

§ 2. W zakresie nie uregulowanym przez przepisy, ktore przewiduja ustanowienie kuratora, stosuje sie odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisow ponizszych.

Art. 179. § 1. Organ panstwowy, ktory ustanowil kuratora, przyzna mu na jego zadanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa sie z majatku osoby, dla ktorej kurator jest ustanowiony, a jezeli osoba ta nie ma majatku, wynagrodzenie pokrywa ten, na czyje zadanie kurator zostal ustanowiony.

§ 2. Wynagrodzenia nie przyznaje sie, jezeli naklad pracy kuratora jest nieznaczny, a sprawowanie kurateli czyni zadosc zasadom wspolzycia spolecznego.

Art. 180. § 1. Z zastrzezeniem wyjatkow w ustawie przewidzianych, organ panstwowy, ktory ustanowil kuratora, uchyli kuratele, gdy odpadnie jej cel.

§ 2. Jezeli kurator zostal ustanowiony do zalatwienia poszczegolnej sprawy, kuratela ustaje z chwila ukonczenia tej sprawy.

Art. 181. § 1. Kurator osoby ubezwlasnowolnionej czesciowo jest powolany do jej reprezentowania i do zarzadu jej majatkiem tylko wtedy, gdy sad opiekunczy tak postanowi.

§ 2. W razie uchylenia ubezwlasnowolnienia kuratela ustaje z mocy prawa.

Art. 182. Dla dziecka poczetego, lecz jeszcze nie urodzonego, ustanawia sie kuratora, jezeli jest to potrzebne do strzezenia przyszlych praw dziecka. Kuratela ustaje z chwila urodzenia sie dziecka.

Art. 183. § 1. Osoba ulomna moze zadac ustanowienia kuratora, jezeli potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw okreslonego rodzaju. Zakres obowiazkow i uprawnien kuratora okresla sad opiekunczy.

§ 2. Kuratele uchyla sie na zadanie osoby ulomnej, dla ktorej byla ustanowiona.

Art. 184. § 1. Dla ochrony praw osoby, ktora z powodu nieobecnosci nie moze prowadzic swoich spraw, a nie ma pelnomocnika, ustanawia sie kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pelnomocnik nieobecnego nie moze wykonywac swoich czynnosci, albo gdy je wykonywa nienalezycie.

§ 2. Kurator powinien przede wszystkim postarac sie o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomic ja o stanie jej spraw.

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.